4485
تنزل من اللّه المعونة على قدر المؤنة .
فرود مىآيد از جانب خدا يارى بر اندازهء اخراجات ، پس از كثرت عيال انديشه نبايد كرد حق تعالى باندازه اخراجات ايشان روزى مىرساند .
4486
تكاد ضمائر القلوب تطّلع على سرائر العيوب .
نزديك است كه نهانيهاى دلها مطلع شوند بر پوشيدههاى عيبها . يعنى هر چند كسى عيب خود را بپوشد وپنهان دارد بزودى نهانيهاى دلها وآنچه در آنها مىافتد اطلاع يابند بر آن ، پس جمعى كه نمىخواهند كه خلق بر گناهان ايشان مطلع شوند باين خاطر جمع نكنند كه گناهان را نهاني كنند واز مردم پنهان دارند بزودى حق تعالى رسوا كند ايشان را ودر دلها اندازد عيوب ايشان را ومردم را بفراست يا نحو ديگر مطلع گرداند بر آنها . وپوشيده نيست كه محلّ علم وادراك بنا بر مذهب محققين كه بنفس مجرّد قائل اند همان نفس مجرّد است وآلات آن قوائيست كه حالّ در دماغ اند بنا بر مذهب حكما ، ومراد به « دل » كه در آيات كريمه واخبار شريفه نسبت علم بآن داده شده همان نفس مجرّد است نه عضو مخصوص . ومتكلمان كه بنفس مجرّد قائل نيستند نسبت علم را بدلها بر سبيل حقيقت مىدانند ودل را بر ظاهر آن كه عضو مخصوص باشد حمل ميكنند وهرگاه اين معلوم شد ظاهر مىشود كه نسبت اطلاع مذكور كه فردى است از علم به « ضمائر قلوب » بمعنى نهانيهاى دلها وآنچه در آنها افتد بر سبيل مجاز است خواه مراد بدل نفس مجرّد باشد وخواه عضو مخصوص ، زيرا كه اطلاع از براي نفس است يا دل نه از براي آنچه در آنها افتد بلكه آنچه در آنها افتد يا عين اطلاع مذكور است يا امرى كه سبب آن مىشود ، وممكن است كه مراد به « ضمائر قلوب » قوّتهاى مدركه آنها باشد باعتبار اين كه محلّ ضمائر بمعنى مذكورند ، واطلاق اسم حالّ بر محلّ شايع است ، وبنا بر اين نسبت اطلاع