بدشمنى وبي وفائى وأمثال آنها ، وبنا بر شيوع اين معنى ووضوح مراد وعدم اشتباهى در آن أمثال اين سخنان در كلام معصومين صلوات اللّه وسلامه عليهم أجمعين نيز كه بهيچ وجه گزاف را در آنها راهى نيست واقع مىتواند شد ، و « بودن آن غير دشمنى كرده شده » ظاهر است چه دشمنى با أو نتوان كرد واثرى ندارد ، و « محتكمى است غير ستم كننده » ، « محتكم » كسى را گويند كه حكمي را بعهدهء أو كرده باشند پس أو حكم كند در آن باب ومراد اين است كه در باب أمور مردم أو را حاكم كردهاند وأو حكمها كند ودر حكمها كه كند ستم نكند . وپوشيده نيست كه حكم كردن آن نيز از قبيل آنست كه شايع شده از نسيت آنچه واقع شود در آن بآن ، وامّا ظلم نكردن آن پس بر سبيل حقيقت است چه أو را ستمى نباشد در آنچه واقع شود در آن بلكه آنچه واقع شود در آن پارهء بفرمان حق تعالى است وظاهر است كه ستم را در آن راهى نيست ، وپارهء ديگر كه آميخته بستم باشد ستم كننده در آن روزگار نيست بلكه هر ستمى را ستم كنندهء باشد معلوم ، بلكه عاقبت روزگار جزاى هر ستم كنندهء را دهد پس بآن اعتبار نيز نفى ظلم از آن مىتوان كرد ، و « بودن آن جنگ كنندهء كه جنگ با آن نتوان كرد » ظاهر است وآن نيز از جملهء سخنانى است كه مذكور شد كه شايع شده .
3629
انّ أكرم الموت القتل والّذى نفسي بيده لألف ضربة بالسّيف أهون من ميتة على الفراش .
بدرستى كه گرامىترين مرگ كشته شدن است وقسم بكسى كه نفس من بدست اوست كه هر آينه هزار ضربت بشمشير آسانتر است از مردن بر بستر ، مراد كشته شدني است كه در راه خدا باشد مثل جهاد يا بظلم وناحق ، و « گرامىتر بودن آن » ظاهر است ، زيرا كه باعث رستگارى آخرت شود بخلاف مردن بر بستر ، وظاهر است كه با وجود ملاحظهء اين معنى ، آن سهلتر وآسانتر باشد از مردن بر بستر ، با آنكه ممكن است كه تعب ورنج آن نيز در واقع هر چند بهزار ضربت