يعنى هر كه برسد باو ثوابي از جانب خداى عزّ وجلّ بر عملي پس بكند آن عمل را از براي طلب آن ثواب داده مىشود باو آن ثواب هر چند نبوده باشد حديث چنانكه رسيده باو ، واين حديث شريف در كتاب محاسن برقى نيز نقل شده بعبارتي نزديك باين وسندى بهتر از سند كافى ، واين مضمون بعبارتهاى ديگر نيز وارد شده وسند بعضي از آنها صحيح وبعضي حسن است ليكن دلالت آنها بر آنچه گفتيم چندان ظهورى ندارد چنانكه بر متتبّع عارف ظاهر است ، وهمچنين از آيات كريمهء بسيار صحّت اين دو قسم عبادت را استنباط مىتوان كرد وذكر آنها باعث طول كلام مىشود بلكه وعدها ووعيدها وترغيبات وترهيبات وذكر بهشت ونعمتهاى آن از براي مطيعان ، وجهنّم را أنواع عذاب آن از براي عاصيان كه در قرآن مجيد وسنّت مقدّسه شده همهء آنها مشعر است بصحّت عبادت از روى طمع وخوف ، والّا مصلحتى در ذكر آنها ظاهر نيست بلكه تمام آنها مخلّ ومضرّ بغرض شارع مىنمايد ، چه ظاهر است كه بعد از اطّلاع مردم بر آنها أكثر ايشان را در عبادت وأطاعت خوف وطمع منظور مىافتد واين باعث فساد وبطلان عبادت ايشان مىگردد با آنكه غرض شارع انيان ايشان است بعبادت صحيح وتحريص بر آن . ديگر آنكه ظاهر است كه عبادت بىطمع در تفضّلات حق تعالى وخوف از آن جناب أقدس امرى است بغايت شاقّ ودشوار ومحتاج برياضات ومجاهدات بسيار بلكه ميسّر نيست آن مگر از براي أنبيا وأوصيا صلوات اللّه وسلامه عليهم أجمعين وجمعى قليل از أوليا وأشياع ايشان پس چگونه در شريعت مقدّسه كه بمقتضاى آيات كريمه وأحاديث شريفه بناى آن بر كمال سماحت وسهولت گذاشته شده وبهيچ وجه در آن تنگى وحرجى قرار نشده عامّهء ناس وكافّهء مكلّفان مأمور باشند بهمهء عبادات بر آن وجه ، وهر گاه اخلال كنند بآن همهء عبادات ايشان فاسد وكاسد بوده مستحقّ سخط عظيم وعذاب أليم گردند .
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — صفحة 583
مساهمون: جمال الدين محمد الخوانساري
ص٥٨٣