وأحوال أو پى ببسيارى از أحوال مبدأ ومعاد مىتوان برد ، وأيضا از آن معلوم مىشود كه خلق آن عبث نيست بلكه غرض از آن عبادت وبندگى است تا بسعادت ابدى ونيكبختى سرمدي سرافراز گردد ، واين معنى باعث جدّ وجهد أو در طاعات وعبادات شود تا آنچه غرض اصلى است از خلق آن بعمل آيد ، وظاهر است كه هيچ معرفتي وعلمي فوائد آن در اين مرتبه نباشد .
2936
أعظم الجهل جهل الانسان امر نفسه .
بزرگترين جهل وناداني جهل آدمي است بكار خود واين كه نداند كه از براي چه كار خلق شده است وغرض از آن چيست زيرا كه هرگاه كسى جاهل بآن باشد مشغول شود بلهو ولعب يا سعى در مهمّات ومطالب پوچ دنيوي تا اين كه اجل در رسد و « خسر الدّنيا والآخرة » برود .
2937
اعقل الانسان محسن خائف .
عاقلترين آدمي نيكوكاريست ترسناك يعنى ترسناك از عذاب حق تعالى وخالف از آن .
2938
اجهل النّاس مسئ مستأنف .
نادانترين مردم گناهكاريست از سر گيرنده يعنى كسى كه گناهى كرده باشد وپشيمان نباشد وباز اعاده كند آن را يعنى همان گناه را يا أصل گناه را هر چند گناه ديگر باشد از غير جنس گناه سابق بر قياس آنچه قبل از اين مذكور شد كه در « اصرار » كه آن را كبيره مىدانند هر چند بر گناه صغيره باشد دو مذهب است :
يكى اين كه گناهى كرده باشد وباز اعادهء مثل آن گناه كند يا عزم بر آن داشته باشد .
ومذهب ديگر اين كه كردن گناه ديگر از غير آن جنس نيز ، وهمچنين عزم بر آن موجب اصرار است .