باشد كه علم يعنى علمي كه بكار آيد آنست كه سبب شناختن حقّ تعالى باشد ودر آن دخلى داشته باشد [ وعلمي كه اين نتيجة ندهد بكارى نيايد ] « 1 » واحتمال بعيدى هست كه مراد بآن علم بجزئيّات وفروع باشد بنا بر معنى سيم كه در فقره سابق مذكور شد ومراد اين باشد كه علم ودانش آنست كه آدمي بسبب آن آبستن بمعرفت شود يعنى استنباط جزئيّات وفروع از آن تواند كرد كه عبارت از اجتهاد باصطلاح فقها باشد پس كسى كه قادر بر آن نباشد علم ودانش أو چندان كمالى نباشد وباز آدمي در نقص وپستى تقليد باشد وبنا بر اين كلام در علوم فقهيّه باشد .
831
النّزاهة آية العفّة .
نزاهت علامت پرهيزگاريست « نزاهت » بمعنى پاكى وپاكيزگى آمده وبمعنى دورى كردن از چيزى واجتناب از آن نيز آمده ، وبنا بر اوّل ممكن است كه مراد اين باشد كه : پاكى وپاكيزگى وضع كسى يعنى در لباس وخانه وفروش وظروف وأمثال آنها علامت پرهيزگارى اوست وعفّت أو از محرّمّات چنانكه گويند : « الظّاهر عنوان الباطن » ، وبنا بر دويم ممكن است كه مراد اين باشد كه :
دورى كردن كسى از دنيا واشتغال بآن يا از أهل دنيا وفجّار وأشرار ايشان وآميزش با ايشان نكردن نشانه عفّت وپرهيزگاريست وبر هر تقدير ظاهر است كه علامت آنست كه بآن ظنّى حاصل شود وتخلّف حكم از آن جايز باشد پس اگر گاهى در هر يك از دو معنى تخلّف واقع شود منشأ ايرادى بر آن معنى نخواهد شد
832
العلم ينجد الفكر .
دانش يارى ميكند فكر را وقوّت مىدهد آنرا ، پس در مشورتها رأى صاحب علم ودانش را بايد ترجيح داد بر رأى كسى كه علم ودانش نداشته باشد .
هامش
( 1 ) عبارت ميان دو قلاب از إضافات ماست ودر أصل نيست .