297
الطّمع اوّل الشّرّ
طمع اوّل بديست يعنى بر همه بديها مقدّم است واز همه بدتر است ، يا اوّل بدئى كه كسى بكسى كند آنست كه طمع از أو داشته باشد وأكثر بديهاى ديگر از أنواع ظلم وجور بر آن مترتّب مىشود .
298
الكتاب ترجمان النّيّة .
نوشته ترجمه كننده ضمير است وبيان كننده آن ، يعنى از كتابت ونوشته كسى استنباط بسيارى از مكنونات ضمير أو از دوستى ودشمنى وصافي وغشّى وغير آن توان نمود ، يا مراد اين است كه كتابت بمنزله اين است كه كسى كلامي را كه بلغتى باشد بلغت ديگر تعبير كند پس چنانكه در آن توافق وتطابق بايد در اينجا نيز در كار است پس آنچه آدمي نويسد بايد موافق باشد با ضمير أو كه اگر مخالف باشد مثل اين خواهد بود كه كسى در ترجمه خيانت كرده باشد ، واز اين ظاهر مىشود كه اظهار دوستى واشتياق وأمثال آنها كه در كتابات شايع شده هرگاه موافق واقع نباشد خوب نباشد وحكم كذب داشته باشد .
299
العمل عنوان الطّويّة .
كردار دليل بر مكنون خاطر است ، پس دوستى ودشمنى وخوبى وبدى كسى وأمثال آنها را از كردار واعمال أو توان معلوم كرد ، پس اگر كسى مثلا اظهار دوستى كند واز كردار أو خلاف آن ظاهر شود دروغ خواهد گفت بگفته أو فريب نبايد خورد .
300
الوقار ينجد الحلم .
تأنّى ووقار بلند مىگرداند رتبه حلم را ، واصل « حلم » اين است كه كسى زود بزود غضبناك نشود ودر صدد انتقام در نيايد پس هرگاه اين معنى با تأنّى ووقار در هر كار از أقوال وافعال باشد رتبه آن فزونتر گردد و « حلم » بمعنى عقل نيز آمده وممكن