ذوالفقار شروانى ( - 679 ه . ق . )
سيّد قوام الدّين حسين بن صدر الدّين على معروف به ذوالفقار شروانى از افاضل عصر خود بوده است . ظهور او در روزگار دولت سلطان محمّد بن تكش خوارزمشاه بوده است . در علم شعر به غايت ماهر است و پيش از خواجه سلمان ساوجى كسى در صنعت شعر و قصيده مانند ذوالفقار قصيده نگفته است كه مجموع صنايع و بدايع شعر را شامل باشد . . . وى معاصر خاقانى شروانى و فلكى شروانى و جمال الدّين اصفهانى است . او مدّاح يوسف شاه لر بوده و در شاعرى رتبتى ارجمند و در فنون ادب پايگاهى بلند داشته است .
ذوالفقار با اين كه شاعرى شيعه مذهب بوده ولى قصايد و اشعار كاملى در منقبت مولاى متّقيان امام على ( ع ) ندارد . با اين وجود از لابهلاى ديوان او كه متأسّفانه هنوز چاپ انتقادى آن منتشر نشده است ، ابياتى مىتوان يافت كه نشان دهندهء ارادت قلبى و عقيدت دينى اوست . « 1 » از آن جمله است اين ابيات :
مگر كه برد نصيبى ز سيرت حسنش * از آن مكان كه على يافت زهرهء زهرا
* * *
همش ز قدر على كوب خورده ذروهء اطلس * همش ز خلق حسن رشك برده زهرهء زهرا
* * *
رخشان شود ز تيرگى شب جمال روز * چون فكر مرتضى ز ضمير معاويه
* * *
جان معنى على كه يزدانش * صدق بوبكر داد و عدل عمر
هامش
( 1 ) . تذكرة الشعراى دولتشاه ، صص 100 - 104 ؛ گلزار جاويدان ، ج 2 ، ص 523 .