يغماى جندقى ( 1196 - 1276 ه . ق . )
ميرزا رحيم فرزند حاج ابراهيم قلى فرزند كربلايى ميرزا آقا خان فرزند حاج رمضان على از روستازادگان كوير ، متخلّص به « يغما » و معروف به ميرزا ابو الحسن يغما . او از ناموران شعر فارسى در سدهء سيزدهم هجرى بود . وى در اوان كودكى براى تأمين معاش خانواده ، اشتر چرانى مىكرد . در يكى از همان ايّام بود كه امير اسماعيل خان عرب عامرى به هوشمندى و سخندانى او آگاه شد و او را به پسر خواندگى نزد خود برد و به تربيتش همّت گماشت . تا آن جا كه پس از طى دوران تحصيلات ، وى را منشى مخصوص خود گردانيد . يغما در عهد محمّد شاه به وزارت كاشان نايل گشت و از آن پس به سير آفاق پرداخت و پس از سفر كربلا و هرات به زادگاه خويش بازگشت و به تأليف و سرودن شعر پرداخت . از آثار اوست :
ديوان اشعار كه نخستين بار به سال 1283 ه در تهران به چاپ سنگى رسيد و بعدا هم ذيل عنوان غزليات و سرداريهء يغما تجديد چاپ شد . اين ديوان همچنين در چاپ انتقادى مجموعهء آثار يغماى جندقى كه جلد اول شامل ديوان اشعار به تصحيح و اهتمام سيد على آل داوود ( چ 2 ، تهران ، توس ، 1367 ) مىباشد به چاپ رسيده است ؛ مثنوى خلاصة الافتضاح ؛ صكوك الدليل ؛ مجموعهء مكتوبها و مراسلات « 1 » . از يغما اشعارى در نعت پيامبر اكرم ( ص ) و مدح حضرت امير ( ع ) و ائمهء اطهار ( ع ) باقى مانده كه حكايت از ارادت وى به خاندان رسالت و ولايت دارد . همچنين « بنا به نوشتهء يك محقّق روسى ، يغما قالب مستزاد را با فرم تصنيفهاى مردم در هم آميخت و قالب تازهاى براى مرثيهسرايى آفريد كه بعدها شعراى انقلابى دورهء مشروطيت از اشكال آن استفاده كردند . همانطور كه ادوارد براون هم اعتقاد دارد ، يغما مبتكر سبكى در مرثيه سرايى
هامش
( 1 ) . فهرست مشاهير ايران ، صص 651 - 652 .