خواجوى كرمانى ( 689 - 753 ه . ق )
كمال الدّين ابو العطاء محمود بن على بن محمود مرشدى كرمانى « نخلبند شعرا » عارف و شاعر بزرگ ايران در سدهء هشتم هجرى است . او نخستين مسير كسب فضايل را در زادگاه خود پيمود . سپس به مسافرت پرداخت و با اشخاص و طوايف گوناگون گرد آمد و جهان و جهانيان را بيازمود .
به موجب اخبار متواتر به شهرهاى مهم عصر از شيراز و اصفهان و همدان و بغداد رفت و با اهل ذوق و دانش معاشرت كرد و در كازرون از محضر شيخ امين الدّين محمّد كازرونى و در سمنان از علاء الدولهء سمنانى كسب فيض كرد و حلقهء ارادت شيخ علاء الدوله را به گوش آويخت . خواجه پس از سياحت شهرهاى مختلف سرانجام در حدود 738 ه به موطن خود كرمان برگشت .
خواجو علاوه بر قصايد مدحى ، قصايد عرفانى هم دارد كه نمونهء ذوق و مشرب تصوّف شاعر است و در استحكام به پاى قصايد سنايى مىرسد .
خواجو گذشته از قصايد و مدايح ، غزليّاتى شيوا دارد و در اين نوع پيرو و مقلّد سبك شيخ سعدى است . سخن پرداز بزرگ آن عصر حافظ شعر او را مىپسنديد و تتبّع و اقتفا مىكرد .
خواجو گذشته از ديوان اشعارش مثنوىهايى به سبك استاد نظامى سروده و خمسهاى به وجود آورده است كه اسامى آنها به قرار ذيل است :
هماى و همايون ؛ گل و نوروز كه هر دو منظومهاى عاشقانهاند ؛ كمالنامه كه مثنوى عرفانى است به وزن هفت پيكر ؛ روضة الانوار به سبك مخزن الاسرار حاوى بيست مقاله با حكايات و موضوعات عرفانى و دينى و اخلاقى ؛ گوهر نامه در وزن خسرو و شيرين در اخلاق و تصوّف ؛ سام نامه داستانى عشقى ؛ مفاتيح القلوب برگزيده از اشعارش و يكى دو