محارب النّاكثين و مقاتل القاسطين و قاتل المارقين
آن حضرت جنگكننده است با آنان كه عهد بشكستند و مقاتلهكننده است با جور كنندگان و كشنده است آنها را كه از دين بيرون رفتند و از خوارجاند .
و در اين فقره اشارت است به سه طايفه كه آن حضرت با ايشان جنگ فرمود و در حديث اشارت بدان واقع شده ، كه آن حضرت با سه طايفه كه مذكور شد جنگ خواهد كرد : اول : اصحاب جمل كه عهد و بيعت بشكستند و آن حضرت با ايشان جنگ كرد و بر ايشان غالب شد . دوم : اصحاب صفّين كه ايشان بغى و جور كردند و بىاستحقاق بر آن حضرت بيرون آمدند ، و آن حضرت با ايشان جنگ فرمود . سوم :
خوارج كه در نهروان با آن حضرت جنگ كردند حضرت پيغمبر نشانهء خوارج را ياد فرمود و ايشان را مارقان خوانده ، چنانچه در حديث صحيح آمده از روايت ابو سعيد خدرى - رضى الله عنه - كه او گفت : نوبتى حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قسمتى مىفرمود .
شخصى از بنى تميم كه او را ذو الخويصره مىگفتند آمد و گفت : يا رسول اللّه ! عدل كن در قسمت ! آن حضرت فرمود : واى بر تو ، پس كه عدل كند هرگاه كه من عدل نكنم ! به درستى كه زيانكار و بىبهره باشى تو ، اگر من عدل نكنم ! يكى از اصحاب گفت : يا رسول اللّه ! رخصت فرماى تا گردن او را بزنم . آن حضرت فرمود كه او را بگذار كه جماعتى و اصحابى دارد كه يكى از شما حقير مىشمارد نماز خود را نسبت با نماز ايشان ، و روزهء خود را نسبت با روزهء ايشان ؛ مىخوانند قرآن را و از حلقهاى ايشان در نمىگذرد ؛ مىجهند از دين همچنانچه تير از صيد بيرون مىجهد ، مراد آنكه ايشان عبادات و طاعات به جاى آورند و هيچ اثرى در ايشان ندارد و بعد از آن فرمود : نشانهء ايشان مردى سياه است كه يكى از دو بازوى او مثل پستان زنى باشد ؛ ايشان بيرون آيند در وقت فرقت و جدايى مردمان . و در روايتى آن است فرمود كه : ايشان بيرون آيند بر بهترين مردمان . ابو سعيد فرمود : من گواهى مىدهم كه على ابن ابى طالب با ايشان مقاتله « 1 » فرمود و من با او بودم و امر فرمود تا آن مرد را طلب كردند در ميان كشتگان
هامش
( 1 ) . در « غ » : مقابله .