و قصاص مسلمانان ازو باز نخواست كه او قومى كشته بود ، و بعضى را بياويخته و هتك حرم مسلمانان كرده بعد از آنكه با مصر رفتند . دهم آنكه مروان و پدر و برادرش را كه رسول صلى اللّه [ عليه و آله ] از مدينه برانده بود كه منافق بودند ، و او ايشان را با مدينه آورد . و وزارت به مروان داد و او پيش ازين ده . . . بدان كه چون امام ايشان در نماز بعد از قراءة فاتحة ، علق القلب ربا با بعد ما شبت و شابا مىگفت . و انگشتر . . . وقت كه رسول و ملايكه ازو شرم مىداشتند او را نصب كرده بود ، و امير و امام ايشان كرده ضرورت بود . . .
[ گ 668 پ ] كه دفع تشنيع كند نزد جهال .
گفتند رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : « صلوا خلف كل بر و فاجر » يعنى :
نماز كنيد از پس هر نيكوكار و فاجر .
و العجب هم ايشان روايت مىكند كه رسول ، صلى اللّه عليه و آله ، گفت :
« لا تصلوا خلف فاجر » نماز از پس فاجر مكنيد . ابو بكر خوارزمى اين حديث در تاريخ بغداد ياد كرده است ، اگر اين راست [ است ] حديث « صلوا خلف كل برو فاجر » دروغ ، و اگر آن راست اين دروغ باشد .
و نزد ايشان سبب قتل عثمان اين ده چيز بود ، بايستى كه چون صحابه كه اين ده چيز ياد كرديم موجب قتل او ديدند عثمان گفتى : قتل شما واجب است كه مخالفت رسول مىكنى كه رسول ، صلى اللّه عليه و آله گفته است : كه سنت دو است چنان كه از پيش دعوى كردند : يكى سنت رسول ، دوم سنت امام عادل .
و من امام عادلم ، و اين سنت نهادم ، بر شما واجب كه متابعت من كنيد درين چيزها كه آخر خلاف من كنيد ضال و گمراه باشيد : و چون عثمان اين معنى نگفت در حال چنان ، دليل بر آنكه اين حديث موضوع است . اگر گويند ممكن باشد كه عثمان اين نشنيده بود ، جملهء مهاجر و انصار كه در مدينه بودند شنيده بودند ، بر ايشان واجب بود كه گفتندى كه : رسول گفت : آنچه امام عادل كند سنت باشد ، و شما ظالميد كه خلاف رسول مىكنيد و بر امام عادل خروج كردهاى ، و
نزهة الكرام و بستان العوام ( فارسي ) — صفحة 383
مساهمون: محمد بن حسين رازي
ص٣٨٣