ما را فرمودهاند كه سجود فرا كعبه كنيم ، پس به دست خود هر شهرى را به دست خود محرابها بنهاديد و سجدههاى آن مىكنيد و قصد شما كعبه است نه آن محراب .
رسول صلى اللّه عليه و آله ، گفت : شما را خطا افتاد و گمراه شديد .
اما شما گفتيد كه خداى عز و جل در هياكلى چند از آن مردان فرو آمد و ايشان برين صورت بودند ، ما اين صورتها بتراشيديم بزرگوار مىداريم تعظيم آن صورتها را كه بارى تعالى در آن فرو آمد . شما وصف خدا كرديد به صفت مخلوقان ، و خداى شما در چيزى فرو مىآيد تا آن گرد او درآمده باشد . پس چه فرق باشد ميان او و ميان معانى ديگر كه در آن چيز فرو آيد از لون و طعم و رايحه و نرمى و درشتى و ثقل و خفت او ، چرا او قديم باشد و آنچه درو فرو آمده است محدث ، بل موضع قديم باشد و آنچه درش فرو آيد محدث .
و نيز چگونه محتاج محل باشد كه او بود و محل نبود و بيافريد . و چون او را وصف كرديد به صفات محدثات به حلول لازم باشد كه او را صفت كنيد به زوال .
و هر چه وصف او به حلول و زوال شايد كرد به فنا هم شايد كرد . از بهر آن كه اين صفات محل است ، و آنچه در وى فرو آيد ، و اين جمله تغيير ذات كنند .
و اگر ذات بارى [ گ 603 پ ] به حلول و زوال تغيير پذيرد ، لازم بود كه چون حركت كند يا ساكن شود يا اسپيد يا سياه يا سرخ يا زرد و جملهء صفات محدثان در وى فرو آيد ، جايز بود و تغيير پذيرد ، تعالى عن ذلك علوا كبيرا .
آنگه رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : چون باطل شد كه بارى جلت عظمته در چيزى فرو آيد اساس و بنياد شما فاسد شد ، و آن كفر و ضلالت است . ايشان خاموش شدند و گفتند انديشه در كار خود بكنيم .
پس رسول صلى اللّه عليه و آله روى به فرقهء دوم آورد و گفت : خبر دهيد مرا كه شما چون صورت كسانى پرستيد كه ايشان مطيع خدا بودند و روىهاى كريم به سجود ايشان بر خاك نهيد ، چه چيز از براى خداى جل جلاله بازگذاشته
نزهة الكرام و بستان العوام ( فارسي ) — صفحة 138
مساهمون: محمد بن حسين رازي
ص١٣٨