كتاب اللّه ربّكم ألا هل بلّغت ؟ الّلهمّ اشهد .
أيّها النّاس انّ ربّكم واحد و انّ أباكم واحد كلّكم لآدم و آدم من تراب
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ
« 1 » ، و ليس لعربىّ على عجمىّ فضل الّا بالتّقوى الا [ هل بلّغت ؟ اللّهمّ اشهد . قالوا نعم . قال ] و ليبلغ الشّاهد الغائب .
ايّها النّاس ان اللّه [ قد ] قسّم لكلّ وارث نصيبه من الميراث ، و لا يجوز [ لوارث ] وصيّته فى أكثر من الثّلث و الولد للفراش و للعاهر الحجر من ادّعى الى غير أبيه أو تولّى غير مواليه فهو ملعون لا يقبل اللّه منه صرفا و لا عدلا ، و السّلام عليكم و رحمة اللّه عليكم . « 2 »
بعضى از فقرات اين خطبه و ديگر كلمات كه رسول خدا فرمودند ، به پارسى ترجمه مىشود :
انهاء فرمود كه خونها و مالهاى شما و عرضهاى شما بر يكديگر حرام است ، دانسته باشيد از اين پس در اين موقف شما را ديدار نخواهم كرد شما را مىآگاهانم كه قوانين جاهليّت را در زير قدم سپردم ؛ و هر خون كه در جاهليت ريخته شد باطل كردم تا كس به خونخواهى برنخيزد ؛ و اول خونى را كه هدر ساختم خون حارث بن ربيعة بن عبد المطّلب « 3 » است كه مرا مانند پدر و اگر نه منزلت برادر دارد ، و اول ربائى كه برگرفتم رباى عباس بن عبد المطّلب است تا نخست خون و مال خود را به زير پاى نهاده باشم .
و نيز فرمود :
بيم كنيد از خداى در حق زنان خويش كه ايشان به كلمهء خداوند به
هامش
( 1 ) . سورهء حجرات ، آيه 13 .
( 2 ) . براى اطلاع بيشتر از خطبه كه در روز يازدهم ذيحجه ايراد شده است ر . ك : نهج الفصاحه ؛ ترجمهء ابو القاسم پاينده ( ص 670 - 676 ) ؛ مغازى 3 / 849 - 851 ؛ طبرى ، ج 4 / 1276 - 1279 .
( 3 ) . حارث بن ربيعة بن حارث بن عبد المطلب و به روايتى عامر بن ربيعة بن حرث بن عبد المطلب را به شيرخوارگى به طايفه بنى ليث سپرده بودند - چنان كه رسم عرب بود - و مردم هذيل او را كشته بودند . مغازى : اياس بن ربيعة بن حارث ( 3 / 850 ) .