و شرطى نمىدانم و طريق مسلمانى گرفت .
و در اسلام او نيز ديگرگونه سخن كردهاند كه جز اطناب فايدتى ندارد . همانا اين آيت مبارك در مكه معظمه بر رسول خداى فرود شد ، تواند بود كه بر وحشى قرائت كرده باشد .
بالجمله در اين آيات كه پيغمبر بر وحشى قرائت فرمود آثار رحمت نه چندان است كه بتوان در حيّز شمار و نگار آورد ، در معنى :
فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ .
« 1 »
از ابن عباس و مجاهد و ديگر كسان حديث كردهاند كه : خداوند در اعمال ايشان شرك را به اسلام ، و قتل مؤمن را به قتل مشرك ؛ و زنا را به عفت بدل فرمايد . و جماعتى گويند : سيئاتى كه در اسلام كرده باشد بعد از توبت تبديل به حسنات گردد . مسلم در « صحيح » به ابو ذر مرفوع دارد كه در عرصهء محشر بعضى در صحيفه عمل خود نگرند و جز معاصى صغيره نبينند ، گويند : من از گناهان كبيره خود ترسان بودم چون است كه هيچ نبينم ؟ گويند : به حسنات بدل كردند . پيغمبر اين حديث همىكرد و از شادى و فرحت همىخنديد چنان كه نواجذ « 2 » مباركش پديدار بود . و فرمود : بعضى از گناهكاران در قيامت گويند : كاش از اين بيش گناه كرديم تا به حسنه بدل مىگشت .
گويند : مردى به حضرت رسول عرض كرد كه : چه فرمائى در حقّ كسى كه از هيچ گناهى كناره نجست ؟ و همهء عمر زائرين بيت اللّه را راه بزد ، توبه او را چه محل باشد ؟ فرمود : اگر مسلمان است توبه پذيرفته است ، و بعد از توبه گناه او را به ثواب تبديل كنند . آن مرد شاد شد و همىگفت : اللّه اكبر تا آنگاه كه آفتاب به مغرب شد ، پس هميانى به نزد پيغمبر نهاد و گفت : اين چهارصد ( 400 ) درهم است تا بهر كه روا دانى بذل فرمائى . به زبان رسول خداى رفت كه : چهارصد ( 400 ) دينار است . مرد گفت : اين درم باشد نه دينار . پيغمبر فرمود : لا تكذّبنى فانّ اللّه صدّقنى . دروغ بر من مبند كه خداوند مرا راست گوى فرمود .
چون سر كيسه بگشادند چهارصد ( 400 ) دينار برآمد . رسول خداى گفت : چون بر زبان من چنين رفت خداوند تبديل فرمود . لا شك آن خدائى كه گفتار رسولش را
هامش
( 1 ) . سورهء فرقان ، آيه 70 .
( 2 ) . نواجذ جمع ناجد : دندانهاى كرسى .