مقابلهء كفار با مسلمين
مع القصه اين هنگام لشكرهاى كفار گروها گروه از قفاى يكديگر پديدار شدند ، قبايل غطفان و فزاره و جماعت بنى اسد و يهود از جانب شرقى مدينه برسيدند و در دنبال نقمى فرود شدند و سرهنگ ايشان مالك بن عوف و عيينة بن حصن فزارى بود ، و از سوى ديگر ابو سفيان بن حرب با ابطال قريش درآمد و اين هر دو جيش در كنار احد لشكرگاه كردند و خندق در ميان مسلمانان و كافران حاجز افتاد . بعضى از مسلمين كه دلهاى ضعيف داشتند ، چون اين جيش عنيف بديدند چنان بترسيدند كه چشمهاى ايشان تاريك شد . خداوند تبارك و تعالى مىفرمايد :
إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَدِيداً .
« 1 » يعنى : به خاطر داريد آن را كه لشكرها از فراز و فرود مكه درآمدند و ديدارها از هول و هراس در چشم خانهها جاى بجاى مىشد و دلها از فزع به گلوگاه رسيد و گمان شما در حق خداوند كه وعدهء نصرت نهاده بود ديگرگونه گشت آنجا آزمايشى رفت مؤمنان را كه از مقام ثبات بلغزيدند و سخت بلرزيدند .
و جماعتى از مسلمانان كه دل قوى و ايمان استوار داشتند و ميعاد رسول خداى را در بشارت نصرت محكم شمردند ، مصداق اين آيت مبارك شدند :
وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِيماناً وَ تَسْلِيماً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا لِيَجْزِيَ اللَّهُ الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ إِنْ شاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً
« 2 » خلاصه معنى چنان است كه : چون مؤمنان لشكر دشمن را نگريستند وعدهء خدا و رسول را از در صدق دانستند و حكم خداى را گردن نهادند .
جماعتى به وصول شهادت اداى نذر خويش كردند و گروهى به انتظار شهادت بزيستند . پس خداوند راستكيشان را پاداش نيك دهد و منافقان را چون بخواهد كيفر كند .
بالجمله كشرهاى كفار از پى هم درآمدند و چون به كنار كنده رسيدند سخت
هامش
( 1 ) . احزاب ، آيه 10 و 11 .
( 2 ) . احزاب ، آيه 22 - 24