عايشه ، اگر فضل خداوند دستگير شما نشود و طريق توبت و انابت نسپاريد ، هيچ يك از آلايش معاصى پاكيزه نشويد .
وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى وَ الْمَساكِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
« 1 » همانا مسطح بن اثاثه كه پسر دختر خالهء ابو بكر بود چون پدرش از جهان برفت فقير و صغير بود ، ابو بكرش به نفقه و كسوه مدد مىكرد . اين وقت كه در قصه افك با منافقان موافق گشت و برائت ساحت عايشه مكشوف افتاد ، ابو بكر سوگند ياد كرد كه ديگر مسطح را نفقه و كسوه نفرمايد . خداوند اين آيت مبارك فرستاد و امر فرمود كه : خداوندان جاه و مال نبايد سوگند ياد كنند كه نعمت خويش از خويشاوندان و مسكينان و هجرت كنندگان در راه خدا بازگيرند و مسطح هم خويش ابو بكر بود هم مسكين بود ؛ و هم از مهاجران بود . و مىفرمايد : بايد جريمه او را معفو دارند ، آيا دوست نمىداريد كه خداوند شما را بيامرزد ؟ شما نيز از ديگران عفو فرمائيد . چون ابو بكر اصغاى اين آيت مبارك كرد ، گفت : و اللّه انّى لاحبّ ان يغفر لي و اللّه لا انزعها عنه ابدا سوگند با خدا كه دوست دارم خداوند مرا بيامرزد و هرگز آن نفقه از مسطح بازنگيرم .
مسلم بن حجّاج قشيرى نيشابورى در « صحيح » خود از عبد اللّه مبارك مروزى آورده كه اميدوارترين آيت در قرآن مجيد جز اين نيست :
إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ الْغافِلاتِ الْمُؤْمِناتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَ الْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثاتِ وَ الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ وَ الطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ أُولئِكَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ
« 2 » آنان كه بىآگهى زنان پرهيزگار را به زنا منسوب دارند روز جزا كه دست و پا و زبان ايشان بر اعمال ايشان گواهى دهد كيفر خويش برند و ادراك عذاب بزرگ كنند . مفسرين گويند : در همه آيات قرآن اشدّ از آيات افك آيتى نشود ، چه در حريم حضرت رسول اين گونه سخن كردن ، بزرگتر گناه است و از براى اظهار شوكت و حشمت رسول خداى آن تهديد كه در اين آيات بر اهل افك آمده ، بر اهل شرك نرفته .
گويند : روز عرفه از ابن عباس شأن نزول اين آيات را مسئلت كردند ، فرمود : من
هامش
( 1 ) . سورهء نور ، آيه 22 .
( 2 ) . سورهء نور ، آيه 23 - 26 .