بالجمله از هر چه آن حضرت خبر كرده بود كاروانيان بيامدند و همه راست آمد و با اين همه مردم قريش سر از ايمان برتافتند . و انكار آن آيات روشن كردند و گفتند :
ما هذا الّا سحر مبين .
اكنون بايد دانست كه هر كس انكار معراج رسول خداى كند كافر شود ، چه انكار نصّ قرآن كرده باشد قال اللّه تعالى
سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى
« 1 » . و احاديث صحيحه صريحه در اين سخن به حدّ تواتر است .
[ چگونگى معراج ]
اما اينكه معراج آن حضرت بر چگونه بود ، علما را سخن بر اختلاف رفته ، بعضى بر آنند كه روح آن حضرت را در خواب به معراج فرمودند و در آسمانها سير دادند و بدين آيت حجّت كنند :
وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ
« 2 » .
و همچنين در بعضى از احاديث معراج آمده است كه آن حضرت فرمود : بينا انا نائم و همچنان از عايشه حديث كنند كه گفته است ما فقدت جسد رسول اللّه و بعضى از علما گفتهاند كه سير آن حضرت تا بيت المقدس در بيدارى بود و از آنجا روح او را به آسمانها در خواب بردند چه در آيهء كريمه :
سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى
« 3 » مكشوف افتد كه غايت اسرى مسجد اقصى باشد و اگر از آن زياده بودى بيان شدى ، چه اسراء در سماوات ابلغ است در كمال مدح .
و بعضى از علما گويند : معراج آن حضرت در بيدارى بود و با جسد مبارك سير فرمود . و در قرآن كه آمده
أَسْرى بِعَبْدِهِ
« 4 » آنگاه مىفرمايد :
ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى
« 5 » هم مقتضى اين سخن است و اگر اسرى در خواب بودى همانا اسرى بروح عبده فرمودى .
هامش
( 1 ) . الاسراء ، 1 : پاك و منزه خدايى است كه بندهء خود را شبى از مسجد الحرام به مسجد اقصى برد .
( 2 ) . الاسراء ، 60 : و رويائى را كه به تو نشان داديم ، جز بر طغيانشان نمىافزود .
( 3 ) . الاسراء : پاك و منزه خدايى است كه بندهء خود را شبى از مسجد الحرام به مسجد اقصى برد .
( 4 ) . الاسراء : پاك و منزه خدايى است كه بندهء خود را شبى از مسجد الحرام به مسجد اقصى برد .
( 5 ) . النّجم ، 8 و 9 : آنگاه نزديك و نزديكتر آمد تا به قدر دو كمان يا كمتر .