نكوهش درخواست از ديگران
از جمله نكات حديث امام صادق - عليه السّلام - « 1 » اين بود كه فرمود : « بنده اگر از مخلوقات ، چيزى نخواست ، اقرارش به بندگى خدا ثابت مىشود » .
اين كلام ، دلالت بر ضعف ايمان فردى دارد كه از ديگران درخواست مىكند و نيز دلالت بر قوت ايمان فردى دارد كه به خدا اميدوار است ، چون وقتى بخشندگى غير خدا را نفى كرد ، ديگر به آنها رجوع نمىكند ، در نتيجه توحيدش خالص و عبوديتش تام و كامل مىگردد .
در اين معنا رواياتى آمده است از جمله در تفسير آيهء كريمهء :
-
وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ
« 2 » .
يعنى : « ايمان اكثر اينان آميخته به شرك است » .
امام صادق - عليه السّلام - فرمود :
234 - « هو قول الرّجل : لولا فلان لهلكت ، و لو لا فلان لما أصبت كذا و كذا ، و لو لا فلان لضاع عيالى ، الا ترى انّه قد جعل للَّه شريكا في ملكه يرزقه و يدفع عنه ؟
قلت : فيقول : لولا انّ اللَّه منّ علىّ بفلان لهلكت ، قال : نعم ، لا بأس بهذا و نحوه » .
يعنى : « اين شرك همان سخن مردم است كه مىگويند : اگر فلانى نبود ، كار من زار بود ، اگر فلانى نبود ، به چنين و چنان نمىرسيدم ، اگر فلانى نبود ، خانوادهام گرفتار مىشدند . . . مگر نمىبينى كه چنين افرادى براى خداوند در حكومتش شريك قرار دادهاند كه آن شريك به اينان روزى مىرساند و ضرر را از اينان دفع مىكند .
راوى مىگويد : گفتم پس بگويد : اگر خداوند متعال به واسطهء فلانى بر من منّت نمىگذاشت ، هلاك و گرفتار مىشدم ( اين چگونه است ؟ ) ، فرمود : بله ، امثال اين سخنان اشكالى ندارد » .
هامش
( 1 ) در حديث 231 گذشت .
( 2 ) سورهء يوسف ، آيهء 106 .