رساله و كتاب معرفى كردهاند كه در علوم مختلف : حساب ، هندسهء نظرى ، هيئت ، ظواهر جوى ، تقويم بلدان ، طبيعت ، سياست ، طب ، فلسفه ، اخلاق ، كلام و غيره نوشته است .
كندى از بارزترين فلاسفهء اسلام است كه بر علوم رياضى و فلكى در حقيقت منت گذاشته و كوششهاى فراوان و سعى و حرارتى بسيار در راه علوم به خرج داده است و از كسانى است كه تمدن و فرهنگ فكرى اسلام را به پيش هدايت نمود و مسافتهاى زيادى آن را به جلو راند . او از نخستين علمايى است كه عنايت مخصوص به علوم بيگانه داشته و ازآنجهت مشغول ترجمه و نقل و تفسير آنها شده است .
كندى طبيب حاذق ، فيلسوف بزرگ و منجم ماهر بود ، همان گونه كه رياضيدان بزرگ هم بوده است ، به تمام جنبههاى معرفت توجه مىكرد و آثارى درخشان از خود گذاشته كه بيكن مشهور دربارهاش گفته است : « كندى و حسن بن هيثم در صف اول ، در رديف بطلميوس بودهاند » ؛ و صالح زكى در كتاب آثار باقية مىگويد : كندى نخستين كسى است كه به لقب فيلسوف اسلام ملقب شده است . « 1 »
زندگانى كندى
با آنكه كندى در بين سرشناسان علما و شاخصان علمى دورهء خود شهرت فراوانى داشت ، در عين حال كيفيت زندگى او در پردهء غموض و تاريكى شديد است . مراجع و مداركى كه به شرح حال و مطالعات او اشاره كردهاند ، وضع حياتى و مراحل زندگى او را درست روشن نكردهاند ، و صورتى معلوم و واضح نشان ندادهاند . به اين جهت هنگامى كه در زمينهء زندگى او صحبت مىكنيم ، اعتماد ما به همان مدارك كمى است كه در كتابهاى تذكره و ادبيات بيان شده و ما مداركى را كه به اعتماد آنها در مورد او بحث مىكنيم ، در بررسى نهايى كافى نمىدانيم .
اصل ابو يوسف از قبيلهء كنده عرب است و به اتفاق تمام تذكرهنويسان ، كندى عربى است اصيل و لذا او را فيلسوف عرب ناميدهاند . عربها فيلسوفى غير از او ندارند ، آن گونه كه قاضى صاعد نوشته است ، « 2 » نسبت او را اينطور : ابو يوسف يعقوب بن اسحاق بن صباح بن عمران بن اسماعيل بن محمد بن اشعث بن قيس كندى « 3 » نوشتهاند . پدرش اسحاق
هامش
( 1 ) - تراث العرب العلمى ، ص 139
( 2 ) - تمهيد لتاريخ الفلسفة الاسلامية ، ص 31
( 3 ) - تاريخ الفلسفة فى الاسلام ، ص 177 ، بايد توجه داشت كه اشعث بن قيس كندى در تاريخ اسلام در خلافت على عليه السلام مزاحمتهايى فراهم كرد كه اثر زيادى داشت و نام او در تاريخ از لحاظ طرفدارى جدى او از مخالفان على عليه السلام معروف است . - م .