كمال الدّين اردبيلى حسين بن شرف الدّين عبد الحق اردبيلى ؟ - 950 ه ق
از علماى ماهر در علوم معقول و منقول و از معروفين در رياضيات و هيئت و طب بوده است .
در قرن دهم هجرى ، در عصر شاه اسماعيل صفوى ظهور كرد . تحصيلات او در شيراز و هرات در خدمت علماى بزرگ فلسفه از قبيل جلال الدّين دوانى و امير غياث الدّين شيرازى و امير جمال الدّين عطاء اللّه بن فضل اللّه حسينى و ديگران بود . گويند علاقه و توجهى خاص به تصوف داشت و ازاينرو ديوان شيخ اهل عرفان و تصوف ، يعنى شيخ محمود شبسترى را كه معروف به گلشن راز است شرح كرده و شرح او به شيوهء اهل ذوق و تصوف است .
[ تاليفات ]
او را در علوم مختلف تأليفاتى به فارسى و عربى و تركى است از آن جمله :
شرح نهج البلاغة به فارسى ، كه آن را به نام شاه اسماعيل صفوى نوشته است .
كتابى در فضائل دوازده امام و دلايل امامت آنان ، به فارسى .
ترجمهء مهج الدعوات .
رسالهاى در امامت ، به تركى .
شرح تهذيب علامهء حلى .
حاشيهاى بر اشكال التأسيس و التفسير الالهى ، كه صاحب الذريعة از آن نام برده است ، « 1 » و شايد اين كتاب همان تفسير به فارسى باشد كه در دو مجلد بزرگ است .
حاشيه بر شرح مواقف در كلام .
حاشيه بر شرح مطالع و شرح شمسيه در منطق ، اين دو شرح از قطب الدّين رازى است .
حاشيه بر شرح ميبدى ، و اين شرح از فاضل ابهرى است .
حاشيه بر حاشيهء شرح تجريد ، از جلال الدّين دوانى و صدر الدّين شيرازى .
حاشيه بر شرح مختصر ابن حاجب عضدى و شرح ايجى متوفى به سال 756 ه / 1367 م .
حاشيه بر شرح چغمينى در علم هيئت ، كه اصل آن از محمود بن محمد چغمينى خوارزمى و شرح آن از قاضىزادهء رومى است .
حاشيه بر شرح تذكرهء نصيريه ، در علم هيئت .
حاشيه بر تحرير اقليدس ، در هندسه ، از خواجه نصير الدّين طوسى .
هامش
( 1 ) - الذريعة ، ج 4 ، ص 261