كامل صباح در جوهر فرد اتم و در نيروى آن بررسيها كرده است و دربارهء شكافتن اتم و فوائد و آثار مترتب بر آن اشاراتى دارد . مثلا در يكى از بررسيهاى خود به تاريخ شباط ( فوريه ) سال 1922 ميلادى چنين آورده است :
« قوهاى كه در جوهر اتم به وديعه نهاده شده نيروى فوقالعادهايست كه در حد خود شگفتانگيز و عجيب است . علم تاكنون نتوانسته است كه به حقيقت آن برسد و من شخصا معتقدم اين قدرت از يك نوع فوقالعاده عجيبى است كه انسان تاكنون آن را نديده و لمس نكرده و حتى آن را قبلا احساس هم نكرده است . اين قدرت ، قوهايست عجيب و درهم آميخته و مبهم كه از قدرتهاى الكتريكى و مغناطيسى و حرارتى و فيزيكى و نوريى كه همگى باهم جمع و تركيب شده و درهم متداخل و با نظم خاصى به هم پيوستهاند به وجود آمده است به طورى كه فهم آن بر بشر بسيار مشكل است و حل رموز آن به آسانى ميسر نيست » .
و در جاى ديگر در تاريخ ماه مه سال 1932 ميلادى چنين آورده است : « جسميت مادى نوترون كه در اوايل سال جارى از طرف جيمز شدويك كشف شد ، جسميتى مادى است ، نه الكتريكى ، زيرا هيچگونه بار مثبت و منفى ندارد ولى استعداد آن را دارد كه در هر زمان هر نوع بار الكتريكى را بپذيرد . ازاينرو عظمت و اهميت آن از ساختمان جوهرى فرد ذره - اتم ناشى مىشود و اگر بتوان مقدار معينى بار الكتريكى به نوترون داد آنگاه است كه انقلابى عظيم و فوقالعاده در دل ذره ايجاد خواهد شد » .
و در مقالهء ديگرش به تاريخ فوريه سال 1935 ميلادى آورده است : « معتقدم كه عناصر پرتوافكن اگر زير فشار شديدى براى مدت معينى قرار گيرند و حجمى كوچك نسبت به مجموعهء شعاعها داشته باشند آن قدرت موجود در آن ذره آزاد مىشود و نيرويى مهيب و شديد ايجاد خواهد كرد . اين امر در نتيجهء جدا شدن هستههاى آن جوهر به وجود مىآيد ، و ممكن است آن قوه و قدرتها را در راه سعادت و رفاه نوع بشرى به كار برد » .
صباح بحثهاى زيادى در اخلاق و اجتماع در ضمن مقالات متعددى در برخى از مجلات و جرايد كه قبلا بدانها اشارت شد ، انتشار داده است . « 1 »
هامش
( 1 ) - براى شرح حال كامل صباح از كتاب عبقرى فى بلادى ، تأليف استاد يوسف مروه استفاده و خلاصهء آن كتاب در اينجا آورده شد .