ز
زكرياى رازى ابو بكر محمد بن زكرياى رازى - ابو بكر رازى - محمد زكريا - رازى « 1 » 240 يا 250 - 320 ه ق ؟ « * »
شايد شهرت رازى در زمينههاى علمى به ويژه در علم طب و شيمى ، ما را از تعريف او بىنياز مىسازد و هرآنچه به تفصيل در ستايش او نوشتهاند ، در حقيقت چيزى بر شهرت او نمىافزايد ؛ بههمينجهت اگر ما برخى از گفتههاى ديگران را دربارهء رازى نقل مىكنيم ، تنها براى اينست كه اندازهء تأثير و نفوذ او را بر دانشمندان متقدم و متأخر بازگو كنيم و شخصيت علمى او را بشناسيم .
رازى ، بدون شك ، حجت جهان پزشكى در اروپا ، تا قرن هفدهم ميلادى بود . « 2 » معاصرانش او را طبيب بلامنازع مسلمانان مىشمردند . چنان كه قاضى صاعد در كتاب خود طبقات الامم گفته است : رازى را پدر طب عرب خواندهاند ، و نويسندگان تراجم ، او را جالينوس عرب لقب دادهاند .
شهرت رازى تنها در رشتهء طب نبود ، بلكه در شيمى هم شهرت داشت ؛ و از اين
هامش
( 1 ) - ابو بكر رازى در غرهء شعبان سال 340 ه / 854 م در رى به دنيا آمد و در 5 شعبان سال 320 ه / 932 م و يا به سال 311 ه در بغداد درگذشت - كتاب تاريخ الفلسفة فى الاسلام ، ص 147
( * ) - دايرةالمعارف فارسى تاريخ تولد و مرگ رازى را 251 - 313 ه ق ضبط كرده است . ويراستار
( 2 ) - رازى در پزشكى ابتكارات و اكتشافات بسيار دارد ، از جمله نخستين پزشكى است كه واكسيناسيون را در دامها عملا به كار برده و نتيجه گرفته است . و چنان كه خود گويد از رودهء گوسفندان مبتلا به سياهزخم كه مدتى در آفتاب قرار مىداده رشتههايى نازك مىساخته و آن را با سوزنى از لالهء گوش گوسفندان سالم مىگذرانده است و ديگر آن گوسفندان به سياهزخم مبتلا نمىشدهاند . رازى مىگويد من اين كار را از چوپانى آموختم . ويراستار