ح
هادى بن مهدى ، حاج ملا هادى سبزوارى 1212 - 1289 هجرى « 1 »
مشهورترين فيلسوفى كه در قرن سيزدهم هجرى از شيعيان ظهور كرد ، و در بين متفكران مقام ارجمندى يافت ، و ميراث فكرى و علمى اسلامى به او رسيد ، و روح و جانش آميخته به آن ميراث شد و به تمام معنى عمر خود را در فلسفه گذرانيد ، و اطراف و جوانب آن را تحقيق ، و حقايق آن را بررسى كرد ، و در سايهء بلند آن زندگى كرد ، فيلسوف و حكيم مشهور حاج ملا هادى سبزوارى است كه در سال 1212 هجرى به دنيا آمد و در سال 1289 هجرى درگذشت . با آنكه مرحوم سبزوارى در فلسفه و علوم مربوط به آن مقام استوارى داشت متأسفانه از كيفيت زندگانى و مراحل تحصيلى و مدارج فرهنگى او چيزى نمىدانيم و ازاينجهت با آنكه فيلسوفى معروف است ، در عين حال جزئيات حيات او بر ما پوشيده مانده است . « 2 »
هامش
( 1 ) - نويسندهء كتاب تاريخ فوت حاج ملا هادى را 1295 هجرى ضبط كرده كه بنا به مدارك موجود البتّه اشتباه است . - و
( 2 ) - شرح حال فيلسوف سبزوارى ( ظاهرا ) به قلم خود ايشان در مقدمهء كتاب غرر الفرائد معروف به شرح منظومهء سبزوارى ، چاپ تهران ، 1348 ، آمده است كه خلاصهء آن براى مزيد فايده نقل مىشود :
حكيم سبزوارى نوشتهاند : « چون بعض احباء مستدعى شد كه از كيفيت تحصيل خود و تعيين اساتيد چيزى نگاشته شود ، موجزى مىنگارد كه در سن هفت يا هشتسالگى ، كه شروع به صرف و نحو كرديم والد فاضل ما عزم بيت الحرام فرمود و در مراجعت در شيراز به رحمت ايزدى پيوست . حقير تا عشرهء كامله از عمر خود در سبزوار بودم . بعد جناب حاج ملا حسين سبزوارى ، پسر عمهء من كه سالها در مشهد مقدس مشغول تحصيل بود ، مرا از سبزوار به مشهد حركت داد . آن جناب انزوا و تقليل غذا و عفاف و اجتناب از محرمات و مكروهات و مواظبت بر فرائض و نوافل را مراقب بود ، و داعى را هم در اينها ، چون در يك حجره بوديم مساهم و مشارك داشت .
سنواتى رياضات داشتم و آن مرحوم استاد ما بود در علوم عربيه و فقهيه و اصوليه ، ولى با آنكه خود ، كلام و