[ برجستهترين افراد اين خاندان ]
برجستهترين افراد اين خاندان كه آثارى بيشتر از ديگران دارند عبارتند از :
1 - ابو سهل « 1 » فضل بن اسحاق بن ابى سهل بن نوبخت .
2 - ابو سهل على بن اسماعيل بن اسحاق بن ابى سهل بن نوبخت .
3 - ابو محمد حسن بن موسى بن حسن بن عباس بن اسماعيل بن ابى سهل بن نوبخت .
4 - ابو اسحاق ابراهيم بن اسحاق بن ابى سهل بن نوبخت .
در اين بررسى از خاندان نوبخت به همين چهار نفر كه از مبرزترين افراد خاندان نوبخت به شمار مىروند اكتفا مىكنيم چون اين چهار نفر بهطور كلى نمايندهء طرز تفكر خاندان نوبخت بودند .
آنچه از بيانات تاريخنويسان و از كتب فلاسفه و متكلمان به دست مىآيد اين است كه چون مطلبى را به ابو سهل نسبت بدهند مقصودشان ابو سهل على بن اسماعيل است چنان كه اگر مطلبى را به نوبختى ، بهطور مطلق ، نسبت بدهند مقصودشان ابو محمد حسن بن موساى نوبختى است .
اين نكته را نيز نبايد از مد نظر دور داشت كه نوبختيان يك مكتب فكرى مخصوص به خود داشتند و با روشى خاص مسائل فلسفى و كلامى و خاصه عقايد مذهبى را مىسنجيدند .
و اين مكتب فكرى مخصوص با همان رنگ و نشان خود بر ديگر آراء و نظريهها سايه افكنده مقدم بر نظريات و آراء ديگر بود .
ازاينرو مىبينيم كه چون متكلمان موضوعى را عنوان مىكنند كه مخالف نظريهء نوبختيان است آنان را با عبارت « جز نوبختيان » يا « غير از نوبختيان » استثنا مىكنند و مقصودشان كليهء افراد خاندان نوبخت است زيرا خاندان نوبخت ، در بيشتر موارد ، داراى وحدت نظر بودند .
ولى هرگاه يكى از نوبختيان در مسألهاى با ديگر افراد خاندان نوبخت اختلاف نظر داشته باشد صريحا به اين اختلاف نظر اشاره مىكنند . شيخ مفيد در كتاب خود اوائل - المقالات بهطور واضح از اين روش پيروى كرده است و در آن كتاب به افكار و نظريات خاندان نوبخت كه مخالف نظر جمهور شيعهء اماميه بوده است غالبا اشاره مىكند .
نكتهء قابل توجه ديگر اين است كه خاندان نوبخت در مسائلى كه مورد اختلاف شديد
هامش
( 1 ) - چنين است در متن ، ولى ظاهرا بايد ابو العباس فضل بن ابى سهل بن نوبخت باشد . ويراستار