گويند : هارون الرّشيد در ايّام نكبت برامكه به اين شعر مكرّر متمثّل مىشد .
( هفتم ) : فرمود : بپرهيز از آن كه منع كنى مال خود را در طاعت خدا كه انفاق خواهى كرد دو مثل آن را در معصيت . [ 1 ]
( هشتم : ) فرمود : كسى كه دو روزش ( يعنى روز گذشتهاش و روزى كه در آن است ) مساوى باشد مغبون است ، و كسى كه روز دوّمش بدتر از روز اوّل ( يعنى روز گذشتهاش باشد ) پس او ملعون است ، و كسى كه زيادتى در نفس خود نمىيابد در نقصان است ، و كسى كه رو به نقصان است مرگ از براى او بهتر از حيات است . [ 2 ]
( نهم : ) عن الدّرة الباهرة قال الكاظم عليه السّلام : المعروف غلّ لا يفكّه الّا مكافاة او شكر ، لو ظهرت الآجال افتضحت الآمال ، من ولّده الفقر أبطره الغنى ، من لم يجد للاساءة مضضا لم يكن للإحسان عنده موقع ، ما تسابّ اثنان الّا انحطّ الا على الى مرتبة الأسفل . [ 3 ]
اين فرمايش حضرت مشتمل است بر پنج كلمهء حكمتآميز كه بايد به آب طلا نوشته شود ، و معنى آنها اين است :
1 - احسان غلى است بر گردن آن كسى كه به او احسان شده كه بيرون نمىآورد آن را مگر مكافات و احسان نمودن به احسانكننده يا شكر او را نمودن .
2 - اگر ظاهر شود اجلها ، رسوا شود آرزوها .
3 - كسى كه متولّد و پروريده شد در فقر ، سرگشته و حيران كند او را توانگرى .
4 - كسى كه نمىيابد از بد كردن به او سوزش دل و اندوهى ، نخواهد بود از براى احسان نزد او موقعى .
5 - دو نفر همديگر را دشنام ندهند مگر آن كه بالاتر است فرود خواهد آمد به مرتبهء آن كه پستتر است .
( دهم : ) فرمود آن حضرت به بعض اولاد خود كه : اى پسرك من ! بپرهيز از آن كه
هامش
[ 1 ] تحف العقول ، ص 305 ؛ بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 320 .
[ 2 ] كشف الغمه ، ج 3 ، ص 46 ؛ بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 327 .
[ 3 ] بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 233 به نقل از الدرة الباهرة .