امير المؤمنين عليه السّلام و يكى از زهّاد ثمانيه « 1 » بلكه افضل ايشان است ، و اخرى از آن صد نفر است كه در صفين با حضرت امير عليه السّلام بيعت كردند به بذل مهجهء شان در ركاب مبارك او و پيوسته در خدمت آن جناب قتال كرد تا شهيد شد . و نقل شده كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم به اصحاب خود فرمود كه : بشارت باد شما را به مردى از امّت من كه او را اويس گويند . همانا او مانند ربيعه و مضر را شفاعت مىكند .
و نيز روايت شده كه : حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم شهادت داد از براى او به بهشت . و هم روايت شده كه فرمود : يفوح روائح الجنّة من قبل القرن وا شوقاه اليك يا اويس القرن .
يعنى : مىوزد بوهاى بهشت از جانب قرن ، پس اظهار شوق مىفرمود به اويس قرن و فرمود : هر كه او را ملاقات كرد از جانب من به او سلام برساند . « 2 »
بدان كه موحدين عرفاء اويس را فراوان ستودهاند ، و او را سيّد التّابعين گويند ، و گويند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم او را نفس الرحمن و خير التّابعين ياد كرده ، و گاهى كه از طرف يمن استشمام او نمودى فرمودى : « انّى لا نشق روح الرّحمن من طرف اليمن » . « 3 »
گويند : اويس شتربانى همىكرد و از اجرت آن مادر را نفقه مىداد ، وقتى از مادر اجازت طلبيد كه به مدينه به زيارت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم مشرّف شود مادرش گفت كه رخصت مىدهم به شرط آن كه زياده از نيمروز توقّف نكنى .
اويس به مدينه سفر كرد چون به خانهء حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم آمد از قضا آن حضرت در خانه نبود لاجرم اويس از پس يك دو ساعت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم را نديده به يمن مراجعت كرد . چون حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم مراجعت كرد ، فرمود : اين نور
هامش
( 1 ) زهاد ثمانية : ربيع بن خثيم و هرم بن حيّان و اويس قرنى و عابدين عبد قيس و ابو مسلم خولانى و مسروق بن الأجدع و حسن بن ابن الحسن و اسود بن يزيد مىباشند . چهار نفر اوّل از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام و از زهاد و اتقيا بودند ، و چهار ديگر باطل بودند . مؤلف رحمه اللّه . [ دربارهء زهاد ثمانيه كتاب مستقلى به نام الزهد و الزهاد الثمانية منتشر شده است ] .
( 2 ) بحار الأنوار ، 42 ، ص 155 .
( 3 ) مجالس المؤمنين ، ج 1 ، ص 280 .