گشتند . نخستين خالد بن الوليد با جماعتى كه ايشان را سلاح جنگ نبود بدان اراضى درآمد و چون طريق عبور لشكر به مضيقى « 1 » مىرفت لشكريان همگروه نتوانستند عبور داد ، ناچار به تفاريق از طريق متعدّده رهسپار بودند . اين هنگام مردم هوازن ناگاه از كمينگاه بيرون تاختند و مسلمانان را تيرباران كردند .
اوّل كس قبيلهء بنى سليم كه فوج خالد بودند هزيمت شدند و از دنبال ايشان مشركين قريش كه نو مسلمان بودند بگريختند ، اين وقت اصحاب آن حضرت اندك شدند و نيروى آن جنگ با خود نديدند ايشان نيز هزيمت شدند .
و در اين حرب حضرت سوار بر استر بيضاء يا بر دلدل جاى داشت ، از قفاى هزيمتيان ندا در مىداد كه الى اين ايّها النّاس ؟ كجا فرار مىكنيد اى مردم ؟
و بالجمله اصحاب همه فرار كردند جز ده نفر كه نه نفر آنها از بنى هاشم بودند و دهمى ايشان ايمن بن امّ ايمن بود ، و ايمن را مالك به قتل رسانيد ، باقى ماند همان نه نفر هاشميّين . عبّاس بن عبد المطّلب از طرف راست آن حضرت بود و فضل بن عبّاس از طرف چپ و ابو سفيان بن حارث بن عبد المطّلب زين استر را گرفته بود و امير المؤمنين عليه السّلام در پيش روى آن حضرت شمشير مىزد و دشمن را دفع مىداد و نوفل بن حارث و ربيعة بن حارث و عبد اللّه بن زبير بن عبد المطّلب و عتبة و معتب دو پسران ابو لهب اين جمله اطراف آن حضرت را داشتند و بقيّه اصحاب همه فرار كردند . پس حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم استر خود را جنبش داد و به كفّار حمله برد و رزمى صعب افكند و فرمود :
انا النّبىّ لا كذب . * انا ابن عبد المطّلب .
و جز در اين جنگ هيچگاه آن حضرت رزم نداد .
از فضل بن عبّاس نقل است كه امير المؤمنين عليه السّلام در آن روز چهل نفر از دليران و شجاعان را افكند كه هر يك را به دونيم كرده بود چنان كه بينى و ذكر ايشان دو
هامش
( 1 ) مضيق : تنگنا .