گونه از آن بىمانند است : صيحانى مدينه ، بردى مروه ، مسقرويله ، مصين عمان ، معقلى بصره آزاد كوفه ، انقلى صغر ، كرماشانى اين سرزمين .
اندازه : من در اينجا مكي است ، كيلها گوناگون ، پشيز ايشان خراساني است .
كأنها : آهن ، نقره [ پانيد ، نيشكر ، سنگ توتيا ] دارد .
آبها : بيشتر آبشان از كاريزها است ونهرى بزرگ ندارند . نهر جيرفت سراشيب است وهميشه صداى بلند كشيده شدن سنگهاى آن شنيده مىشود وكسى نمىتواند بدان درآيد .
كوهها : بنامترين كوههاى اين سرزمين : قفص « 1 » ، بلوچ « 2 » ، بارز ، * كان نقره است ، كوهستان قفصها [ كه مردمش را كوج نامند ومانند بلوچها دل سنگند ] در شمال دريا است وپشت آن گرمسير جيرفت وروذبار است ، در خاور آن « اخواس » « 3 » هستند با بيابانى كه ميان قفس ومكران است . گويند در آنجا هفت كوه بر نخل وكشتزارهاى حاصلخيز هست كه دور از هر گونه دست رس مىباشند . بيشتر مردم لاغر وسيهچرده وسالم اندامند . ايشان خود را عرب مىشمرند « 4 » ومن ويژگى -
هامش
( 1 ) ن . ك : ص 471 پانوشت 2 .
( 2 ) متن : بلوص .
( 3 ) اخواش خواش ( استخرى ع 162 / 164 پ 141 : 9 حوقل پ 74 و 280
( 4 ) چنانكه مىبينيم مقدسي عرب بودن « قفس گوفج كوچ » ها را پندار ناميده است ، ولى ياقوت براي هشت قبيلهء ايشان كه گويا از سبا ( يمن ) به مكران كوچ كردهاند نامهائى نيز آورده است ( ياقوت : 4 : 147 - 150 ) بهر حال أصل « كوفج كوچ » هاى مكران ممكن است مانند « عمى » هاى خوزستان ( چ ع 414 ) از عربهائى باشند كه پيش از اسلام از عربستان به كرانههاى إيران كوچيده ودر اثر آميزش با ايرانيان به مرحلهاى از تمدن رسيده با گنوسيزم - متافيزيسم إيراني ( چ ع -