3 . فك فوقانى اگر به گونهاى بود كه حركت دادن آن آسان مىنمود ، ديگر رعايت اين اندازه استحكام در مفصل آن و مفصل سر لازم نبود .
( اينك كه حركت براى فك تحتانى محرز شد ) فك تحتانى به بيشتر از سه گونه حركت نيازى ندارد :
1 . حركت براى باز كردن دهان ؛ 2 . حركت براى بستن دهان ؛ 3 . حركت براى جويدن و ساييدن .
حركت بازكردن ، مستلزم پايين آمدن فك ، و حركت بستن ، مستلزم بالا آمدن فك ، و حركت ساييدن ، مستلزم چرخش و گردش فك به چپ و راست است .
روشن است كه حركت براى بستن دهان بايد توسط ماهيچه پايين آمده از بالا و با ايجاد انقباض به سوى بالا تحقق يابد ، و حركت براى باز كردن دهان عكس آن عمل مىنمايد ، و حركت براى ساييدن توسط ماهيچه به شكل اريب انجام مىپذيرد .
( ماهيچههاى بستن دهان )
براى بستن دهان دو ماهيچه ، كه به ماهيچه گيجگاهى شهرت دارد ، آفريده شده است ، ( و به دو ملتفت نام گذارى شده است ) « 1 » . اندازه اين دو ماهيچه در انسان كوچك است ، زيرا عضو ( فك ) متحرك به وسيله آن در انسان ، كم حجم ، سبك وزن و از بافت متخلخل ( اسفنجى ) برخوردار مىباشد و علاوه بر آن حركتهاى به وجود آمده براى اين عضو كه از اين دو ماهيچه سرچشمه مىگيرد ، سبك است . « 2 »
فك پايين حيوانات ديگر به مراتب از فك انسان بزرگتر و سنگينتر مىباشد و حركت دادن آن توسط دو ماهيچه در انواع متفاوت حركات ، از قبيل گاز گرفتن ، بريدن ، دريدن و كندن ، شديدتر مىباشد .
هامش
( 1 ) اين جمله « تسميان ملتفتين » به فاء در نسخه تهران و شرح آملى وجود ندارد ، و در خلاصة الحكمه عقيلى خراسانى تعبير « ملتفتين » آمده است .
( 2 ) زيرا بستن دهان ، و جويدن غذاهايى كه غالبا نرم و پخته است براى فك انسان ، سبك و آسان مىباشد .