فرموده است « صلح بهتر است » « 1 » و پيامبر فرمود : « صلح ميان مسلمانان جايز است » « 2 » اين حديث فراگيرنده هر دو مورد صلح است .
13 - اگر ديوارى ميان دو تن مشترك باشد يكى از آن دو ، بدون اجازه ديگرى نمىتواند چوب كوچكى را كه زيانى به ديوار نمىرساند در آن فرو برد . مالك اين عمل را جايز مىداند « 3 » اما پيامبر مىفرمايد : « مال مرد مسلمان جز به رضايت او حلال نمىگردد . » « 4 »
14 - بر شريك واجب نيست تقاضاى شريك خود در باره تعمير بخش مشترك مانند ديوار و چرخ چاه و غير آن را بپذيرد . شافعى و مالك پذيرش را واجب مىدانند و مىگويند بايد آن شخص را به زور وادار به پذيرش ساخت . « 5 »
تعمير در ملك شخصى يا ملك ديگرى بر انسان واجب نيست . به چه مجوزى مىتوان كسى را به اين امر وادار ساخت ؟ وانگهى پيامبر فرمود : « مردم بر اموال خود مسلطند . »
15 - ضامن شدن دين را به عهده ضامن مىنهد و كسى كه براى او ضمانت كردهاند از دين آزاد مىگردد . فقيهان چهارگانه با اين حكم مخالفند « 6 » و بدهكار اصلى را برى الذمه نمىدانند ، در حالى كه پيامبر به على عليه السّلام كه با ضمانت پرداخت دو درهم ، ضامن مردهاى شده بود فرمودند : « خدايت از جانب اسلام جزاى خير دهد و ترا از
هامش
( 1 ) . نساء : 128 .
( 2 ) . مختصر المزنى از شافعى ، ص 105 ، التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 221 ، در آن كتاب آمده است كه ترمذى ، ابو داود و بخارى نيز روايت را آوردهاند .
( 3 ) . الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 71 .
( 4 ) . تفسير كبير ، ج 10 ، ص 232 .
( 5 ) . الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 69 ، 70 و ينابيع الاحكام .
( 6 ) . الام ، ج 3 ، ص 229 ، 230 ، بدايه المجتهد ، ج 2 ، ص 248 و الفقه على المذاهب ، ج 3 ، ص 221 و 224 ، 245 و 247 .