مالك ، فرزند را داخل و ميوه را خارج از رهن مىداند زيرا به گمان او ، فرزند ، شبيه اصل است ( همان خلقت و صورت را دارد ) اما ميوه چنين نيست . « 1 »
رأى ايشان با عقل و نقل ، ناسازگار است ، زيرا مانع بهره بردن از منفعت مباح مىگردند . وانگهى پيامبر فرمود : « رهن ، مركب سوارى و حيوان شيرده است . »
و « سود رهن از آن راهن است و زيان نيز متوجه اوست . »
5 - اگر كسى دعوى تنگدستى كند ، شهادت شهود در اين باره معتبر است . مالك شهادت گواهان را حتى اگر خبره و اهل فن باشند ، نمىپذيرد . « 2 »
خداوند فرموده است : « و اگر وامدار تنگدست بود ، مهلتى بايد تا توانگر گردد . » « 3 »
6 - اگر تنگدستى ثابت شود ، حاكم شرع فورا به اين مطلب حكم نموده ، شخص را آزاد مىكند .
ابو حنيفه بر آن است كه مفلس را دو ماه زندانى كنند « 4 » اما خداوند فرموده است :
« اگر وامدار تنگدست بود ، مهلتى بايد تا توانگر گردد . »
7 - هنگامى كه افلاس معلوم گشت ، طلبكاران بايد مفلس را رها كنند و نبايد همراه او باشند . ابو حنيفه مىگويد : آنها مىتوانند با او حركت كنند اما مانع كسب او نشوند .
چون به خانه بازگشت ، اگر به طلبكاران اجازه ورود داد ، با او وارد خانه شوند و گر نه بدهكار را از ورود به خانهاش باز دارند و بيرون خانه شب را با او بگذرانند . « 5 »
خداوند به رغم نظر ابو حنيفه فرموده است : « و اگر وامدار تنگدست بود ، مهلتى بايد تا توانگر گردد . »
هامش
( 1 ) . بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 231 و الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 333 و 335 .
( 2 ) . فضل نظر مالك را بيان داشته ، نيز بنگريد به احكام القرآن ، ج 1 ، ص 475 .
( 3 ) . بقره : 280 .
( 4 ) . آيات الاحكام ، ج 1 ، ص 474 و 475 ، الهدايه ، ج 3 ، ص 209 و بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 246 .
( 5 ) . آيات الاحكام ، ج 1 ، ص 474 ، الهدايه ، ج 3 ، ص 209 و بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 246 .