پيامبر فرموده است : « در هر چهل درهم سكه نقره ، يك درهم را به عنوان صدقه قرار دهيد . » « 1 »
11 - بر اسبان زكات نيست و ابو حنيفه زكات را واجب مىداند « 2 » ولى پيامبر فرمود : « اسبان و بردگان را براى من از زكات معاف كردند . » « 3 »
12 - زر و سيمى كه هر يك از حد نصاب كمتر باشند ، جمعا محاسبه نمىشوند .
ابو حنيفه و مالك مخالفند « 4 » و به واقع با سخن پيامبر مخالفند كه فرمود : « در كمتر از 5 اوقيه از سكه نقره و كمتر از بيست مثقال طلا ، صدقه نيست . » « 5 »
13 - در همه نصابها رعايت سال ضرورى است .
ابو حنيفه مىپندارد كه وجود مال در يكى از دو طرف سال كافى است « 6 » ، يعنى اگر شخصى چهل گوسفند علفخوار داشت و همه آنها جز يك رأس از ميان رفتند و در تمام سال همان يك گوسفند باقى ماند اما در لحظه آخر سال مالك چهل گوسفند شد ، بايد زكات همه گوسفندان را بپردازد .
رسول خدا فرموده است : « تا سال بر مال نگذشته در آن زكاتى نيست » « 7 » و در فرض فوق ، بخشى از سال گذشته است نه تمام آن .
14 - در زيورها - حلال يا حرام - زكات نيست ، ابو حنيفه و شافعى در هر دو گونه به زكات قائلند « 8 » در حالى كه پيامبر فرموده است . « در زيورها زكات نيست » « 9 »
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 71 .
( 3 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 235 .
( 4 ) . همان .
( 5 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 73 و منتخب كنز العمال ، ج 2 ، ص 495 .
( 6 ) . الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 593 و التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 16 .
( 7 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 246 و منتخب كنز العمال ، ج 2 ، ص 498 .
( 8 ) . احكام القرآن جصاص ، ج 3 ، ص 107 و الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 602 .
( 9 ) . الموطأ ، ج 1 ، ص 245 ، احكام القرآن ، ج 3 ، ص 107 و مختصر المزنى ، ج 1 ، ص 49 .