56 - نماز واجب ، نماز جمعه است . اگر كسى در روز جمعه نماز ظهر گزارد ، نماز او صحيح نيست ، در اين حال ، اگر فرصت نماز جمعه باقى است ، آن را به جا آورد و گر نه ظهر را دوباره گزارد .
ابو حنيفه خواندن نماز ظهر را نيز صحيح مىپندارد « 1 » اما رأى او با قرآن ناسازگار است . « 2 »
57 - اماميه سفر پس از زوال خورشيد و پيش از نماز جمعه را ، حرام مىدانند . حنفيان با اين حكم مخالفند و سفر پيش از نماز جمعه را ، صحيح مىپندارند . « 3 » اين سخن با كلام حق ، همگون نيست « 4 » .
58 - برخاستن هنگام خطبه واجب است اما نه به نزد ابو حنيفه . « 5 » او از كرد و گفت پيامبر رخ تافته كه حضرتش جز ايستاده خطبه نفرمود و فرمود : « آنچنان كه نمازم را مىبينيد ، نماز گزاريد . »
دليل عقلى اين مطلب نيز آن است كه خطبهها در حكم ركعتند پس چون ركعتها ، بايد ايستاده بجا آورده شوند . « 6 »
59 - چهار چيز در خطبه واجب است : حمد و ثناى الهى ، صلوات بر پيامبر ، وعظ و قرائت چيزى از قرآن . ابو حنيفه فتوى داده است كه در خطبه تنها يك چيز واجب
هامش
را ترك كند خدايش در كتابى كه محو و دگرگون نمىشود ، منافق نويسد » اين روايت از شافعى است ، نيز پيامبر فرمود : « جمعه بر هر مسلمان حق واجب است » .
( 1 ) . الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 401 .
( 2 ) . زيرا اين امر ، خلاف شتافتنى است كه خداوند در سوره جمعه به آن فرمان داده است .
( 3 ) . الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 400 و تفسير الخازن ، ج 4 ، ص 488 .
( 4 ) . زيرا خلاف فرمان خداوند در آيه است .
( 5 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 58 .
( 6 ) . بداية المجتهد ، ج 1 ، ص 125 ، التاج الجامع للاصول ، ج 1 ، ص 282 ، نويسنده گفته است راويان پنجگانه حديث را آوردهاند ، منتخب كنز العمال ، ج 3 ، ص 294 .