دور كنيد كه شيطان است . « 1 »
29 - اماميه معتقدند كه نماز ، روزه ، زكات و حج كه از مرتد در حال ارتداد يا اسلام ، فوت شده است ، بايد قضا شود . ابو حنيفه و مالك ، قضا را بر آن شخص واجب نمىدانند . « 2 »
ولى سخن آنها با عقل و نقل مطابق نيست . عقل از آن جهت كه اگر قضا واجب نباشد راهى براى ترك همه عبادتها گشوده مىشود زيرا اگر مسلمانى در تمام طول عمر خود عبادات را ترك كند و چون زمان مرگ رسيد مرتد گردد قضاى آنچه انجام نداده از او ساقط مىشود و اين بزرگترين فساد است .
نقل نيز بدان سبب كه پيامبر فرمود : « هر كه خفته باشد يا نماز را فراموش كند پس از بيدارى يا هوشيارى آن را بجا آورد . » « 3 » چون فرموده پيامبر عام است و در مورد بحث صادق مىباشد .
وانگهى فرض كنيم شخصى خفته يا از نماز خويش غافل بوده است ، سپس مرتد گشته است و پس از آن دوباره مسلمان شده و نماز بجا نياورده خود را به ياد آورده است ؛ به موجب اين حديث بايد قضاى نماز را بجا آورد و چون در اين موضع قضا واجب است در بقيه عبادات نيز واجب خواهد بود زيرا قولى كه به تفصيل و تفاوت ميان عبادتها حكم كرده باشد وجود ندارد .
30 - اماميه بر آنند كه اگر كسى نمىتواند به نحو شايسته قرائت كند و فرصتى براى آموختن نيست ، بايد تكبير و حمد گويد و به اندازه قرائت ، خدا را تسبيح كند .
ابو حنيفه مىگويد : او بايد ساكت بايستد و ذكرى نگويد . « 4 » رأى ابو حنيفه با عقل
هامش
( 1 ) . التاج الجامع للاصول ، ج 1 ، ص 184 ، نويسنده گفته است كه ابو داود ، مالك و دارقطنى نيز اين مطلب را روايت كردهاند .
( 2 ) . الفقه على المذاهب الاربعه ، ج 1 ، ص 488 .
( 3 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 143 و منتخب كنز العمال ، ج 3 ، ص 224 .
( 4 ) . التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 218 ، الفقه على المذاهب الاربعه ، ج 1 ، ص 230 .