در جاى ديگر تاكيد كرده : « و هر كه به آنچه خدا نازل كرده است حكم نكند از ستمكاران است . » و سرانجام در سومين موضع : « هر كس به آنچه خدا نازل كرده است داورى نكند از نافرمانان است . » « 1 » همه اين تأكيدها از آن اوست كه خداوند مىداند بندگانش از طاعت او خارج مىشوند و فرمانش را به جاى نمىآورند .
بحث دهم : اجتهاد
اماميه و گروهى از موافقان آنها بر آنند كه پيامبر در هيچ يك از احكام « اجتهاد » نمىكرد . جمهور با اين رأى موافق نيستند . « 2 » دليل اماميه گفته خداوند است : « پس بر وفق آنچه خدا نازل كرده است در ميانشان حكم كن . » « 3 » ، « و هر كه به غير آنچه خدا فرستاده حكم دهد كافر است . » « 4 » ، « و سخن از روى هوا نمىگويد ، نيست اين سخن جز آنچه به دو وحى مىشود . » « 5 » ، « بگو مرا نرسد كه آن را از سوى خود دگرگون كنم ، هر چه به من وحى مىشود پيرو همان هستم . » « 6 »
دليل ديگر اين كه اگر پيامبر اجتهاد مىكرد مخالفت در احكام با او جايز بود زيرا اجتهاد مفيد علمى قطعى نيست ، در حالى كه مخالفت با پيامبر به اجماع حرام است .
دليل سوم آن كه اجتهاد گاه به نتيجه خطا منجر مىشود و بنا به دلايلى كه در بخش عصمت گفته شد ، خطا بر پيامبر محال است گرچه جمهور بر خلاف اين مطلب نظر دادهاند .
هامش
( 1 ) . مائده : 44 ، 45 ، 47 .
( 2 ) . المستصفى ، ج 2 ، ص 104 و تقرير فضل .
( 3 ) . مائده : 48 .
( 4 ) . مائده : 44 .
( 5 ) . نجم : 4 - 3 .
( 6 ) . يونس : 15 .