كه چيست مرو . » « 1 » ، « يا در باره خدا چيزهايى بگوييد كه نمىدانيد . » « 2 »
اهل بيت پيامبر عليهم السّلام ، به اجماع ، عمل به قياس را مردود دانستهاند و عامل به آن را سرزنش كردهاند . گروهى از ياران پيامبر نيز اين مطلب را نقل نمودهاند ؛ امير المؤمنين مىفرمايند : « اگر دين به قياس مىبود مسح به درون كفش بهتر از بيرون و ظاهر آن مىگشت . » « 3 » ابو بكر گفت : « اگر به رأى خود عمل كنم چه آسمانى بر من سايه افكند و چه زمينى مرا بر پشت مىدارد ؟ » « 4 » عمر بن خطاب نيز گفته بود . « بر شما باد دورى از اصحاب رأى ، آنان دشمنان سنّت هستند . حفظ احاديث ايشان را از پا افكنده و نمىتوانند آنها را به ياد بسپارند پس به رأى خود سخن مىگويند . آنان گمراه شدهاند و گمراه مىسازند . » « 5 »
ابن عباس مىگويد : « خداوند به پيامبرش فرموده : « ميانشان بر وفق آنچه خدا نازل كرده است حكم كن و از خواهشهاشان پيروى مكن . » « 6 » پروردگار نفرموده « به آن چه خود مصلحت مىبينى حكم كن . اگر بنا بود كسى به رأى خود فتوى دهد پيامبر از همه شايستهتر بود . »
نيز گفته است : « بر شما باد دورى از قياسها ، خورشيد پرستيده نشد مگر به قياسها » « 7 » خطيب در تاريخ خود و نيز ابن شيرويه ديلمى مىگويند : پيامبر فرمود : « به زودى امت
هامش
( 1 ) . اسراء : 36 .
( 2 ) . اعراف : 33 .
( 3 ) . المستصفى ، ج 2 ، ص 60 ، التاج الجامع للاصول به روايت از عثمان ، ج 1 ، ص 106 و اعلام الموقعين ، ج 1 ، ص 58 .
( 4 ) . اعلام الموقعين ، ج 1 ، ص 53 .
( 5 ) . المستصفى ، ج 2 ، ص 60 ، از عمر روايات ديگرى نيز در سرزنش اهل رأى و قياس نقل شده است مثلا در منتخب كنز العمال در حاشيه مسند احمد ، ج 1 ، ص 105 .
( 6 ) . مائده : 49 .
( 7 ) . المستصفى ، ج 2 ، ص 61 و برخى روايات در اعلام الموقعين ، ج 1 ، ص 59 در سرزنش قياس ، از ابن عباس .