هامش
پيروى كنند . پس آيه با هر فرضى نشان مىدهد كه پيامبر گناهكار نيست .
هر كه به تأمل در آيه بنگرد در مىيابد كه دور ماندن ستمگران از امامت به عنوان قضيه حقيقيه عنوان شده و منحصر به زمان معينى نيست . به ديگر سخن معناى آيه آن است كه هر كس در لحظهاى از زندگى خود ستم و گناه كرده باشد شايسته امامت نيست . سيد سابق در « العقائد الاسلاميه » ص 183 ، مىگويد : فرستادگان خدا را حسى است كه به آن از ديگر آدميان ممتاز مىگردند و به آن پيوسته خويش را در محضر الهى مىيابند و نشانههاى جلال و جمال او را در هر چيز مىبينند . آنها آثار حكمت و رحمت حق را در مىيابند . . .
و جانهايشان از بزرگداشت خدا لبريز مىگردد و جايى براى شيطان و شهوت و آرزوى باطل نمىماند ، پيامبران جز خدا آهنگى نمىكنند .
عفيف عبد الفتاح طباره در كتاب خود « با پيامبران در قرآن كريم » ص 19 ، مىنويسد : « خداوند پاك تربيت رسولان را بر عهده گرفت و آنها را از گناهان باز داشت . زندگانى ايشان از آن خويش نيست بلكه الگوهايى هستند كه ديگران به آنان راه مىيابند و به راهشان سلوك مىكنند . ياد و روش آنها پس از مرگشان ، چراغهايىاند كه تاريكى زندگى را براى انسانيت روشن مىكنند و شاهراههاى رستگارى را آشكار مىنمايند .
آنان راهنمايانى هستند كه خداوند ما را به پيروىشان فرمان داده است . » و اما در باب آيه « و ما بيش از تو رسول يا نبيى نفرستاديم . » بايد در باره معنى رسول ، نبى و مرسل پژوهش كرد . رسول صفت مشبهه لازم است و آن كسى است كه به پايمردى فرشتهاى دانشها را از خدا دريافت مىكند . او فرشته را مىبيند و رويارو با او سخن مىگويد و فرشته سخن خدا را بر رسول مىخواند يا بر سينهاش مىافكند . اين عمل رسالت و انسان دارنده آن ، رسول ناميده مىشود . به هر حال سبب رسول ناميدن كسى ، ستاندن رسالت خدا به واسطه رسولان آسمانى است و كسانى كه رسالت خداى خود را بجاى مىآورند ، رسول يعنى صاحب رسالت ناميده مىشوند .
اگر فراگيرى علم از خدا به طريق مذكور نباشد ، نبوت ناميده مىشود خواه آن روش الهام صريح و حضور باشد مانند وحيى كه در شب معراج بر پيامبر و بر موسى در كوه سينا شد يا شنيدن صدا در خواب يا بيدارى يا وارد قلبى ( نبى صفت مشبهه لازم است ماند شريف ) خداوند مىفرمايد : « انسانى را نرسد كه با حق سخن گويد مگر به وحى يا پس از حجاب يا به فرستادن رسولى كه به اذن حق آنچه خواهد وحى كند . ( شورى ، 51 ) فخر رازى نيز در تفسير خود ( ج 27 ، ص 176 ) به آنچه ما به عنوان شاهد سخن خود گرفتيم اشاره كرده است :
گواه اين امر آن است كه واژههاى نبى و رسول دو صفت مشبههاند كه از فعل لازم گرفته شدهاند و مرسل از باب افعال متعدى است نه لازم ، پس رسول به معناى مرسل و رسل به معناى مرسلين الى الناس نيست شاهد