( 1 )
زن عطرفروش
در الاصابه ، احوال اسماء بنت مخربه را آورده ، گويد : فرزندش عباس بن عبد اللّه بن ربيعه از يمن براى او عطر مىفرستاد و او مىفروخت . در الاستبصار فى انساب الانصار از ربيع دختر مسعود بن عفراء روايت شده كه اسماء بنت مخربه ، در مدينه عطر مىفروخت . من بر او وارد شدم ، از نسبم پرسيد ، خود را معرفى كردم ، گفت : تويى اسماء دختر آنكه آقاى خودش [ يعنى ابو جهل ] را كشت . گفتم : من دختر كسى هستم كه بندهء خودش را كشت . گفت : حرام است كه من از عطرهايم چيزى به تو بفروشم . گفتم : بر من حرام است كه چيزى از تو بخرم كه عطرى گندتر از عطرهاى تو نديدهام ! اين را گفتم كه او را عصبانى كنم . ابن سعد نيز در طبقات اين قصه را آورده است . در آنجا ، عطرفروش عطرها را در شيشه مىريزد و وزن مىكند . در الاصابه از حولاء ( بنت ثويب ) عطّاره ، و مليكه مادر سائب بن اقرع كه آن نيز عطرفروش بود ، نام برده است .
( 2 )
كشتكارى و درختكارى
( 3 ) خداوند در آيات بسيارى نعمت پديد آوردن كشت و رويانيدن گياهان را يادآورى كرده است ( انعام ، 99 و 141 ؛ رعد ، 4 ؛ نحل ، 11 ؛ سجده ، 27 ؛ ياسين ، 33 ؛ قاف ، 9 ؛ الرحمن ، 10 - 12 ؛ نبأ ، 16 ؛ عبس ، 25 ؛ كهف ، 32 ) . امام جصّاص حنفى در احكام القرآن « 1 » در معناى آيهء «
هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيها
» « 2 » مىنويسد : « امدّكم من عمارتها » ؛ يعنى شما را يارى كرد به آنچه نياز داريد در آبادسازى زمين كه از اين همه ، وجوب كشتكارى ، درختكارى و ساختمانسازى بر مىآيد .
در صحيح مسلم آورده است ؛ پيغمبر ( ص ) وارد نخلستانى از آن انصار شد و فرمود : هر مسلمانى درختى بكارد يا كشتى برآرد كه از آن انسانها و چهارپايان و مرغان و ددان بخورند ، براى او صدقه شمرده مىشود . همين حديث در صحيح بخارى به شكل ديگرى آمده است .
( 4 ) ابو نعيم در حلية الاولياء از انس بن مالك روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) فرمود : هفت چيز است كه براى ميّت ثواب جارى دارد : علمى كه آموزش داده ، نهرى كه روان كرده ، چاهى كه به آب رسانده ، نخلى كه كاشته ، مسجدى كه ساخته ، قرآنى كه به ارث گذاشته يا فرزندى كه براى او استغفار نمايد .
هامش
( 1 ) . جصّاص رازى ، احمد بن على ، احكام القرآن ، ج 3 ، ص 165 .
( 2 ) . هود ، 61 .