نازل شد ، با خانوادهاش در باغى متعلق به خود منزل داشت ، نزد زنش آمد و گفت : بيرون برو كه اينجا را به پروردگارم قرض دادم و خانهاش را تصدّق نيازمندان كرد . همچنين از آن جمله است ارقم بن ابى ارقم كه هفتمين مسلمان است و خانهاش بر بلندى صفا بود و پيغمبر ( ص ) آنجا را مركز تبليغ اسلام قرار داده بود ؛ از اين رو ، دار الاسلام ناميده شد و ارقم آن خانه را وقف اولاد كرد ، به اين عبارت : « بسم الله الرحمن الرحيم هذا ما قضى الارقم فى اربعه ما حاز الصفا انها محرمة بمكانها من الحرم ، لا تباع و لا تورث . شهد هشام بن العاص و فلان مولى هشام بن العاص به » و همچنان در دست اولادش مىبود و در آن سكنا مىگزيدند يا اجاره مىدادند ، تا منصور عباسى از ايشان به زور خريد ؛ زيرا به قيام محمد بن عبد الله نفس زكيه متمايل بودند .
( 1 ) نيز از جمله كسانى كه وقفش ثابت است ، فاطمه زهرا ( ع ) مىباشد كه طبق روايت كتاب الامّ شافعى از زيد بن على ، آن حضرت اموال خود را بر بنى هاشم و بنى عبد المطلّب تصدق كرده بود و على ( ع ) بر آنها و غير آنها تصدق مىكرد .
تنبيه اول : در التوشيح سيوطى آمده است كه نخستين صدقه يا موقوفه در اسلام ، صدقه عمر است . اين قول مهاجران است ! و انصار گفتهاند : نخستين صدقه و موقوفه از آن پيغمبر ( ص ) بوده است . « 1 »
تنبيه دوم : بعضى گفتهاند : وقف از امور ويژه اسلام است و در جاهليت سابقه نداشته است . اين قول از آن شافعى است و حتى دربارهء حفر زمزم و بناى كعبه گويند : از باب تفاخر بوده است ، نه تبرّر . البته بر اين قول اشكال وارد است ؛ زيرا وقف خليل ( ع ) هنوز باقى است و مصر و اقطاع مصر وقف بر كليساى روم است و هيچ يك از پيامبران يا پيروان اديان پيش از اسلام ، انتساب آن را نفى نكرده است ؛ زيرا نوعى اختصاص است . آوردهاند : در قيساريه فاس ، يك هزار اوقيه زر موقوفه از سلف باقى بود كه به عنوان قرض مىگرفتند ، تا آنكه آنها را با مس عوض كردند و تلف شد .
( 2 )
مستوفى ( تحويلگيرنده اموال از عامل براى پيشوا )
در الصحيح آمده است كه پيغمبر ( ص ) ، على ( ع ) را فرستاد تا خمس را از خالد دريافت كند .
نيز على ( ع ) را به نجران فرستاد كه صدقات و جزيهء اهل نجران را بگيرد و آن در سال دهم
هامش
( 1 ) . اين نكته ، اختلاف مهاجر و انصار را در تاريخ نگارى سيره پيامبر ( ص ) نشان مىدهد ، م .