بر اين حال مطّلع شده ، ابو مسلم را از مربّى او يعنى : مسلم خطرنى طلب نمودند ، و مدّتى بين الطّرفين مناقشه بود ، عاقبت مسلم خطرنى منزجر شده ، آن پسر شقاوت اثر را به بنى معقل تسليم كرد ، و علىّ بن معقل حدّاد عجلى بعد از فطام به تربيت آن مولود مردود اشتغال نمود ، و پدر ابو مسلم ( يعنى : احمد خطرنى ) همچنان در خدمت معقل حدّاد به سر مىبرد ، و گاهى ملازمت ابو عكرمه سرّاج مىنمود . و بعضى از اوقات كه احمد در خدمت ابو عكرمه بود ، ابو مسلم نزد او مىرفت ، پس آهنگرى و سرّاجى ياد گرفت ، و چون به حدّ رشد رسيد ، مدّتى در خدمت ادريس بن معقل عجلى به سر برد ، پس به محمّد بن علىّ بن عبد اللّه بن عبّاس پيوست ، و بعد از فوت محمّد مذكور ، ابراهيم بن محمّد ، ابو مسلم « 1 » را از جملهء داعيان گردانيده ، او را به دعوت اهل خراسان فرستاد ، تا در ارتفاع رايت دولت بنى عبّاس سعى بليغ به تقديم رسانيد ، ؛ و لهذا نزد طايفهء عبّاسيّه به « صاحب الدعوة » و « صاحب الدولة » ملقّب گشت .
فصل [ سرگذشت ابو مسلم ]
در سبب رسيدن ابو مسلم به خدمت محمّد بن علىّ بن عبد اللّه بن عبّاس
مروى است كه چون محمّد بن على را داعيهء امامت و خلافت در خاطر رسوخ يافت ، به مكّه رفته ، در موسم حجّ با مردم كه از اطراف مىآمدند ، ملاقات مىكرد ، و از ايشان عهد و مواثيق فرا مىگرفت كه افشاى راز او ننمايند ؛ آنگاه ايشان را به متابعت خود دعوت مىنمود ، تا جمعى كثير و جمّى غفير به دمدمه و فسون او فريفته و شيفته گشته ، دست متابعت « 2 » به او دادند ، و پاى جهالت در وادى ضلالت نهادند ، و در مائهء هجريّه ابو عكرمه سرّاج به نيّت حجّ از كوفه به مكّه آمد ، و او را با محمّد ملاقات اتّفاق افتاده به متابعتش مايل گشت ، و در همان ايّام ، محمّد مزبور محمّد بن حسين را با
هامش
( 1 ) . نسخهء اصل : او را .
( 2 ) . نسخهء « انيس المؤمنين » : مبايعت .