پس معنى اين حديث آن است كه : « مفضل بن يزيد گفت كه : گفتم مر حضرت ابى عبد اللّه ( يعنى : جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام ) را در ايّام خروج عبد اللّه بن على كه :
به تحقيق كه اختلاف نمودند اين جماعت ( يعنى : بنى عبّاس ) در آن چيزى كه در ميان ايشان است ( يعنى : امر خلافت ) ، پس آن حضرت فرمود كه : در گذر از اين سخن و بگذار اين گفتن ، جز اين نيست كه فساد امر ايشان از آنجا است كه ابتدا كرد صلاح كار ايشان .
مؤلّف رحمه اللّه مىفرمايد كه : ظاهر است كه « يجيء فساد أمرهم من حيث بدء اصلاحهم » اشارت است به بيرون آمدن مغول از طرف خراسان براى فساد « 1 » امر ايشان [ با آنكه بيرون آمده بود ابو مسلم هم از خراسان براى اصلاح كار ايشان ] ، چه معلوم است كه ابو مسلم مروزى را آل عبّاس به خراسان فرستادند تا اهل آن ولايت را متابع آن جماعت گردانيد ، و به بيعت ايشان درآورد ، و بعد از پانصد و بيست سال و كسرى كه بنى عبّاس پادشاهى كردند ، هلاكو از جانب خراسان لشكر بر سر معتصم - كه آخرين خلفاى بنى عبّاس بود - كشيده ، آن طايفه را مستأصل گردانيد .
و آنچه علامه حلّى رحمه اللّه در « نهج الحقّ » از والد ماجدش نقل كرده كه : او از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت نموده كه آن حضرت فرمود كه : « يقدمهم ملك من حيث بدأ ملكهم » نيز مشعر است به بيرون آمدن هلاكو از جانب خراسان ، و آنكه ابو مسلم هم از آن طرف بيرون آمد ، و ابتداء ملك و دولت بنى عبّاس از جانب خراسان روى نمود .
مختار گويد كه : علامهء حلّى - رفع الله درجته - در « منهاج الكرامة » اين معنى را صريح بيان فرموده ، به اين عبارت كه :
هامش
( 1 ) . نسخهء اصل : صلاح