3 . مسلمانان و قريش مىتوانند با هر قبيلهاى كه خواستند پيمان برقرار كنند .
4 . محمد و ياران او امسال از همين نقطه به مدينه بازمىگردند ، ولى در سالهاى آينده مىتوانند آزادانه ، آهنگ مكه كرده و خانهء خدا را زيارت كنند ؛ مشروط بر اينكه سه روز بيشتر در مكه توقف نكنند و سلاحى جز سلاح مسافر ، كه همان شمشير است ، همراه نداشته باشند . « 1 »
5 . مسلمانان مقيم مكه ، به موجب اين پيمان مىتوانند آزادانه شعائر مذهبى خود را انجام دهند و قريش حق ندارد آنان را آزار دهد و يا مجبور كند از آيين خود برگردند و يا سنّت آنها را مسخره كند . « 2 »
6 . امضا كنندگان متعهد مىشوند كه اموال يك ديگر را محترم بشمارند و حيله را ترك كرده و قلبهايشان به يك ديگر خالى از هرگونه كينه باشد .
7 . مسلمانانى كه از مدينه وارد مكه مىشوند ، مال و جانشان محترم است . « 3 »
پيمان با مواد ياد شده در دو نسخه تنظيم شد . سپس گروهى از شخصيتهاى قريش و اسلام ، پيمان را گواهى كرده ، يك نسخه به « سهيل » و نسخهء ديگر به پيامبر تقديم شد . « 4 »
سروش آزادى
سروش آزادى از لابهلاى اين پيمان به گوش هر خردمند بىغرضى مىرسد . با اينكه هر يك از مواد اين پيمان قابل تقدير است ، ولى نقطه حساس و شايان توجه آن ، همان « ماده دوم » است كه آن روز خشم گروهى را برانگيخت . ياران پيامبر از اين تبعيض ، فوق العاده ناراحت شدند و حرفهايى را زدند كه نبايد دربارهء تصميم
هامش
( 1 ) . سيرهء حلبى ، ج 3 ، ص 24 .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 20 ، ص 353 .
( 3 ) . مجمع البيان ، ج 9 ، ص 117 .
( 4 ) . سيرهء حلبى ، ج 3 ، ص 25 و 26 .