پيروان سادهلوح امير مؤمنان ، تحت تأثير تظاهرات فريبندهء سربازان شام - كه به فرماندهى معاويه و عمرو عاص با على جنگ مىكردند - قرار گرفته و على را وادار كردند كه تن به صلح بدهد .
براى نوشتن صلح و قرارداد ، انجمنى ترتيب داده شد . دبير امير مؤمنان « عبيد اللّه بن ابى رافع » از طرف امير مؤمنان مأموريت يافت صلحنامه را چنين بنويسد :
« هذا ما تقاضى عليه امير المؤمنين علي » در اين لحظه « عمرو عاص » نماينده رسمى معاويه و سربازان شام رو به دبير على عليه السّلام كرد و گفت : نام على و پدر او را بنويس ، زيرا اگر ما او را رسما امير مؤمنان مىدانستيم ، هرگز با او از در نبرد وارد نمىشديم . در اين باره سخن به طول انجاميد ، امير مؤمنان حاضر نبود بهانه به دست دوستان سادهلوح بدهد . پاسى از روز با طرفين كشمكش داشت تا اينكه به اصرار يكى از افسران خود ، اجازه داد لفظ امير مؤمنان را پاك كند ، سپس فرمود :
« اللّه أكبر سنّة بسنّة . » اين روش ، مطابق روش پيامبر است و داستان حديبيه و يادآورى پيامبر را به مردم بازگو كرد . « 1 »
متن پيمان حديبيه
سرانجام پس از توافق عنوانهاى پيمان ، « 2 » قراردادى ميان پيامبر و قريش ، تحت شرايطى بسته شد كه مواد آن عبارتند از :
1 . قريش و مسلمانان متعهد مىشوند كه مدت ده سال جنگ و تجاوز را بر ضد يك ديگر ترك كنند ، تا امنيت اجتماعى و صلح عمومى در نقاط عربستان مستقر شود .
2 . اگر يكى از افراد قريش بدون اذن بزرگتر خود ، از مكه فرار كند و اسلام آورد و به مسلمانان بپيوندد ؛ محمد بايد او را به قريش بازگرداند ، ولى اگر فردى از مسلمانان به جانب قريش بگريزد ؛ حكومت مكه موظف نيست آن را به مسلمانان تحويل بدهد .
هامش
( 1 ) . الكامل في التاريخ ، ج 3 ، ص 162 .
( 2 ) . متن پيمان حديبيه از مدارك گوناگونى جمعآورى شده كه به برخى از آنها اشاره شده است .