كرد . او گفت : به خدايى كه تو را به حق مبعوث كرده است ، من هيچ كار خلافى از او نديدهام . » ! « 1 »
اين بخش از تاريخ با عصمت پيامبر سازگار نيست ، زيرا اين قسمت حاكى است كه پيامبر تحت تأثير موج شايعه قرار گرفت ، تا آنجا كه رفتار خود را با عايشه دگرگون كرد و با ياران خود در اين مورد به مشاوره پرداخت . اين نوع رفتار با متهمى كه هيچ نوع دليل و گواه بر اتهام او در دست نيست ، نه تنها با مقام عصمت پيامبر بلكه با مقام يك فرد با ايمان نيز سازگار نيست ، زيرا هرگز نبايد شايعه ، رفتار يك مسلمان را با يك فرد متهم دگرگون سازد و اگر در انديشه او نيز اثر بگذارد ، هرگز نبايد ، در رفتار او ايجاد دگرگونى كند .
قرآن ، در آيههاى دوازدهم و چهاردهم سورهء نور ، كسانى را كه تحت تأثير شايعه قرار گرفتهاند ؛ سخت توبيخ مىكند و مىفرمايد :
چرا هنگامى كه اين تهمت را شنيديد ، مردان و زنان با ايمان نسبت به متهم ، گمان خير نبرديد و چرا نگفتيد كه اين دروغ آشكار است و اگر رحمت خدا شامل حال شما در دنيا و آخرت نمىشد ، به خاطر اين گناهى كه كرديد ، عذاب عظيمى به شما مىرسيد .
اگر اين بخش از شأن نزول صحيح باشد ، بايد بگوييم كه شخص پيامبر نيز مشمول اين عتاب و عقاب بوده است ، در حالى كه مقام نبوت كه همراه با عصمت است ، هرگز اجازه نمىدهد كه گفته شود : اين خطاب و عتاب متوجه شخص پيامبر نيز بوده است .
از اين رو ، بايد همهء اين شأن نزول را كه بخشى از آن با مقام نبوت و عصمت سازگار نيست ، رد كرد و يا دست كم آن را تجزيه كرده و قسمت نخست آن را كه منافاتى با عصمت و نبوت ندارد ، پذيرفت و قسمت ديگر را رد كرد .
2 . سعد معاذ ، قبل از حادثهء « افك » در گذشته است
« بخارى » در صحيح خود ، در ذيل شأن نزول از عايشه چنين نقل مىكند : پيامبر
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، جزء ششم تفسير سوره نور ، ص 102 - 103 و نيز جزء پنجم ، ص 118 .