تاريخ اين حادثه
با اينكه جا داشت اين حادثهء عجيب از هر نظر مضبوط باشد ، از جهاتى مورد اختلاف واقع شده است : يكى از آنها تاريخ وقوع آن است ؛ دو سيره نويس بزرگ اسلام « ابن اسحاق » و « ابن هشام » مىگويند : اين حادثه در سال دهم بعثت اتفاق افتاده است .
مورّخ بزرگ « بيهقى » معتقد است كه در سال دوازدهم بعثت رخ داده است و برخى آن را در اوايل بعثت و گروهى در اواسط آن دانستهاند . گاهى براى جمع ميان اين اقوال گفته مىشود : معراج آن حضرت بيش از يك بار بوده است ، ولى ما تصور مىكنيم معراجى كه در آن نمازهاى يوميه واجب شده است ، قطعا پس از مرگ ابو طالب - كه در سال دهم بعثت بود - اتفاق افتاده است ، زيرا از مسلمات حديث و اين است كه در شب معراج خدا دستور داده است كه امّت پيامبر هر شبانه روز در پنج وعده نماز بخوانند .
از لابلاى تاريخ چنين استفاده مىشود كه تا لحظهء مرگ ابو طالب ، نماز واجب نشده بود ، زيرا در لحظات مرگ وى ، سران « قريش » به حضور وى بار يافتند و از او درخواست كردند كه كار آنها را با برادرزادهاش يكسره كند و او را از كردار خود بازدارد و در برابر آن ، هرچه مىخواهد بگيرد . پيامبر گرامى در آن محفل روبه سران كرد و گفت :
من از شما فقط يك چيز بيشتر نمىخواهم و آن اينكه :
تقولون لا إله إلّا اللّه و تخلعون ما تعبدون من دونه « 1 » ؛ گواهى به يگانگى خدا دهيد و اطاعت بتان را رها كنيد .
اين كلمه را گفت و ابدا از نماز و فروع ديگر سخن نگفت و اين خود گواه بر اين
هامش
( 1 ) . سيره ابن هشام ، ج 2 ، ص 27 .