معراج روحانى چيست ؟
گروهى كه نتوانستند به برخى از ايرادهاى معراج جسمانى پاسخ بگويند ، دست به تأويل آيات و روايات زده و معراج پيامبر را روحانى دانستهاند .
مقصود از معراج روحانى ، همان تدبر در مصنوعات الهى و مشاهدهء جلال و جمال وى و استغراق در فكر و ذكر حق و سرانجام رهايى از قيود مادى و علاقههاى دنيوى و عبور از مراتب امكانى در مراحل باطنى و قلبى است كه پس از طى اين مراحل ، قرب مخصوصى دست مىدهد كه قابل توصيف نيست .
هرگاه مراد از معراج روحانى ، همان تفكر در عظمت حق و وسعت جهان آفرينش و . . . باشد ، بىشك اين معراج از خصايص پيامبر اسلام نيست و اكثر پيامبران و بسيارى از مردان روشن دل و پاك دل اين مرتبه را دارا بودهاند . در صورتى كه قرآن اين معراج را از خصايص پيامبر و به عنوان امتيازى فوق العاده ياد مىكند . وانگهى بسيارى از شبها پيامبر گرامى داراى چنين حالتى بوده ؛ « 1 » در حالى كه معراج مورد گفتوگو در زمان و شب معينى تحقق يافته است .
چيزى كه اين گروه را بر اين مطلب وادار كرده است ، همان فرضيهء هيئت دان معروف يونان « بطلميوس » است كه قريب دو هزار سال تمام در محافل علمى شرق و غرب حكومت مىكرد و صدها كتاب دربارهء آن نوشته شده است و تا چندى پيش يكى از مسلمات علوم طبيعى بوده كه اجمال آن به قرار زير است .
« اجسام جهان بر دو قسم است : عنصرى و فلكى .
جسم عنصرى ، همان چهار عنصر ( آب ، خاك ، باد و آتش ) معروف است . نخستين كرهاى كه به چشم ما مىخورد همان كره خاك و مركز عالم است . پس از آن ، كرهء آب و كرهء هوا و چهارمين آن ، كرهء آتش است و هر يك از اين چهار كره محيط بر ديگرى
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 7 ، كتاب صوم ، باب تحريم صوم وصال ، ص 388 : أنّي لست كأحدكم إنّي أظل عند ربّي فيطعمنى و يسقيني .