حتى به آن نيز اكتفا نكرده و آشكارا خود را عامل سير معرفى كرده و فرموده است : « أسرى ؛ خدا سير داد . » اين عنايت براى اين است كه مردم تصور نكنند كه اين سير روى قوانين طبيعى و دستگاههاى معمولى انجام گرفته تا به انكار آن برخيزند ، بلكه اين سفر به اتكاى قدرت الهى و عنايت مخصوص ربوبى صورت پذيرفته است .
2 . اين سفر شبانگاه صورت گرفته است و اين مطلب علاوه بر لفظ « ليلا » از كلمه « أسرى » نيز استفاده مىشود ، زيرا عرب لفظ مزبور را در « شب روى » به كار مىبرد .
3 . با اينكه ابتداى اين سفر از خانهء « أمّ هانى » دختر ابو طالب بود ؛ خدا آغاز آن را « مسجد الحرام » معرفى فرموده است . شايد بدين دليل است كه عرب ، همهء مكّه را حرم خدا مىخواند . از اينرو ، تمام آن نقاط حكم مسجد و حرم خدا را داشته است .
بنابراين ، صحيح است كه بفرمايد : « أسرى من المسجد الحرام ؛ از مسجد الحرام سير داد . » و بنا به برخى از روايات آغاز سير از مسجد الحرام بوده است .
اين آيه اگر چه مبدأ سير را مسجد الحرام و پايان آن را « مسجد الاقصى » معرفى مىكند ، ولى هرگز منافاتى ندارد كه پيامبر علاوه بر اين ، سير ديگرى به سوى عالم بالا داشته باشد ، زيرا اين آيه فقط اين قسمت از مسافرت را بيان نموده و قسمت ديگر از برنامهء سفر را ، آيات سورهء « و النجم » متعرض است .
4 . پيامبر گرامى با بدن و روح سير نموده است نه فقط با روح و گواه آن لفظ « بعبده » است كه در « بدن با روح » به كار مىرود و هرگاه معراج وى تنها به صورت روحانى بود ، لازم بود بفرمايد : « بروحه » .
5 . غرض از اين سير با شكوه ، شناساندن مراتب وجود و نشان دادن جهان بزرگ هستى بوده است .
سورهء ديگرى كه نيز آشكارا جريان معراج را بيان نموده سورهء « و النجم » است .
وقتى پيامبر به قريش فرمود كه من فرشته وحى را هنگام آوردن اولين وحى ، با قيافه واقعى خود ديدهام ؛ قريش در اين باره با او به مجادله برخاسته بودند . قرآن در پاسخ
فروغ ابديت تجزيه و تحليل كاملى از زندگى پيامبر اكرم ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٣٧٠