قرار مىگرفتند . » « 1 »
- عزادارى ، مرثيه
منبر
« آنچه خطيب بر آن ايستد و خطبه خواند . كرسى مانندى پايه دار كه واعظ و خطيب بر بالاى آن نشسته خطبه خواند و موعظه كند . كرسى چند پله براى وعّاظ و مذكّران . اهل منبر : روضهخوان و خطيب و واعظ . » « 2 » منبر : آنچه بر بالاى آن مىروند ، براى وعظ و خطبه . ريشهاش از « نبر » به معناى رفعت و بالايى است و به منبر ، منبر گفتهاند ، بخاطر ارتفاعش . « 3 » منبر ، انواع گوناگون دارد : چوبى ، آهنى ، سنگى با پلههاى متفاوت از نظر تعداد .
منبر بعنوان جايى كه خطبا و ائمهء جمعه از فراز آن به القاء خطبه و ايراد سخن مىپرداختهاند . از صدر اسلام وجود داشته و اغلب ، در سيطرهء حكومتها و خلافتها بوده و وسيلهء ترويج يك فكر محسوب مىشده است .
منبرى كه خطيب وابسته به يزيد بر فراز آن رفته و از يزيد تعريف مىكرد و آل على را ناسزا مىگفت . امام سجاد « ع » اجازه گرفت تا بر منبر فراز آيد . بر منبر رفت و خود را معرفى كرد و يزيد و دودمان او را رسوا ساخت . آن حضرت ، از منبرى كه خطيب وابسته به ستم بر فراز آن سخنان ناروا مىگفت ، بعنوان چوب ياد كرد و فرمود : « يا يزيد ، ائذن لى حتّى اصعد هذه الأعواد . . . » رسول خدا « ص » هم زمانى خواب ديده بود كه پس از او ، بنى اميّه از منبر او بالا مىروند و مردم را از راه راست ، بازمىدارند و از اين خواب ، بسيار پريشان شده بود . « 4 »
امروز نيز استفاده از منبر هنگام وعظ و ارشاد و سخنرانيهاى مذهبى ، چه در ايّام محرم و ماه رمضان و چه در مناسبتها و ايّام ديگر سال ، رايج است و منبر رفتن از شيوههاى كهن تبليغات مذهبى به شمار مىرود . استفادهء از منبر در خطابه ، خاصّ روحانيّون است و سخنرانان غير روحانى براى سخن گفتن از ميز و تريبون استفاده مىكنند ، نه منبر . حرمت منبر بعنوان آنچه يادگار عصر رسول خدا « ص » است ، همچنان محفوظ است .
- منصب نوكرى ، واعظ ، خطبه ، آداب وعظ و منبر
هامش
( 1 ) - « حاج آقا حسين قمى ، قامت قيام » ، محمد باقر پورامينى ، ص 80 ( به نقل از : تاريخ بيستساله ايران 4 / 19 ) .
( 2 ) - لغتنامه ، دهخدا .
( 3 ) - مجمع البحرين .
( 4 ) - بحار الانوار ، ج 58 ، ص 168 .