منجح ، مولى الحسين « ع »
از شهداى كربلاست ، نامش منجح بن سهم و در زمان امام مجتبى « ع » غلام آن حضرت بود . پس از وى غلام سيد الشهدا « ع » بود . مادرش كنيز آن حضرت بود . وى را از نوفل بن حارث خريد و از او « منجح » به دنيا آمد . « 1 » مادر منجح در خانهء حضرت سجاد « ع » خدمت مىكرد و چون سفر كربلا پيش آمد ، اين مادر و فرزند از مدينه همراه امام حسين « ع » به كربلا آمدند . منجح روز عاشورا پس از نبردى دليرانه در ركاب مولايش به شهادت رسيد و از شهداى اوليّه بود . نامش در زيارت ناحيهء مقدّسه و زيارت رجبيّه نيز آمده است . « 2 »
منزل
جاى فرود آمدن و استراحت كردن در طول مسافرت ، خان ، كاروانسرا ، توقّفگاه . در سفرهاى قديم ، هر مرحله و بخشى را كه يك فرد يا كاروان در يك روز به صورت پياده مىپيمود ، « منزل » مىگفتند . اگر سفر سواره بود ، مقدارى كه به يك مرحله مىرسيدند و اسب را عوض مىكردند ، منزل به حساب مىآمد ، اين فاصله ، گاهى سه فرسخ و گاهى پنج فرسخ بود . البتّه دربارهء فاصلهء دو منزل ، نمىتوان مسافت دقيقى تعيين كرد ، ولى بطور متوسّط ، فاصلهء دو منزل چهار فرسخ بوده است . « 3 »
بين مكّه و كربلا هم منزلگاههايى بوده است كه امام حسين « ع » در آنها فرود آمده يا از آنها گذشته و در برخى از آنها شب را به صبح آورده است . منزلها برخى مشهورتر است .
امام حسين « ع » و كاروان وى در همهء منزلهاى بين راه ، بار نمىانداخت ، بلكه اغلب دو منزل يكى بار مىافكند . منزلهاى بين مكه و كوفه به ترتيبى كه در « مناقب » آمده ، چنين است : ذات عرق ، حاجز ، خزيميّه ، ثعلبيه ، شقوق ، شراف ، نينوا ، عذيب الهجانات ، كربلا . « 4 »
ترتيب ديگرى در « معجم البلدان » آمده كه به اين صورت است : صفاح ، ذات عرق ، حاجز ، خزيميّه ، زرود ، ثعلبيّه ، شقوق ، زباله ، شراف ، ذو حسم ، بيضه ، رهيمه ، قادسيّه ، عذيب الهجانات ، قصر بنى مقاتل ، نينوا ، كربلا . « 5 » البته منزلگاههاى ديگرى هم در متون تاريخى ياد
هامش
( 1 ) - انصار الحسين ، ص 94 .
( 2 ) - تنقيح المقال ، مامقانى ، ج 3 ، ص 247 .
( 3 ) - فرهنگ تاريخى ارزشها و سنجشها ، ابو الحسن ديانت ، ج 1 ، ص 456 .
( 4 ) - مناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 97 .
( 5 ) - مقتل الحسين ، مقرّم ، به نقل از معجم البلدان .