مكروب
اندوهگين ، غمگين ، گرفته . از لقبهاى سيد الشهدا عليه السلام كه در حديث امام باقر « ع » آمده است : « انّ الحسين . . . قتل مظلوما مكروبا » . « 1 »
- اوصاف سيد الشهدا
ملك رى - حكومت رى
ممنوعيّت عزادارى
در پى ورود انديشههاى غربزدگى در ايران و مقابله با مذهب و فرنگى ساختن كشور ، با يك سرى از مظاهر دين و سنّتهاى مذهبى در ايران مبارزه شد . جلوگيرى از اقامهء عزادارى و مجالس سوگوارى براى ابا عبد الله « ع » هم يكى از اين برنامهها بود . عليه آن هم فعاليت فرهنگى شد و هم اقدام عملى . در مقطعى از تاريخ ايران ( از سال 1313 تا 1320 شمسى ) در دورهء رضا خان ، عزادارى براى سيد الشهدا « ع » ممنوع شد و تكيهها موقّتا رونق خود را از دست دادند . « 2 » در آن مدّت ، در خانهها و پنهانى و گاهى پيش از روشن شدن هوا و دميدن خورشيد ، مجالس روضه برپا مىشد و دور از چشم مأموران رضا خان عزادارى انجام مىگرفت و اگر مأموران رضا خان به كسى مظنون مىشدند ، دستگيرش مىكردند يا با گرفتن رشوه ، رها مىكردند . مردم براى شركت در مجالس روضه كه در خانهها پنهانى برگزار مىشد ، از بيم مأموران گاهى از پشت بامها به منزل يكديگر رفت و آمد مىكردند و روضهخوان هم براى آنكه به چنگ مأموران گرفتار نشود ، با لباس مبدّل به خانهها مىرفت و آنجا لباس خود را مىپوشيد . « 3 » براى پيشبرد اين هدف ، هم از تبليغات و كارهاى فرهنگى استفاده مىشد ، هم از نيروهاى قهريّه . برخى نويسندگان غرب زده ، همچون آخوندف و آقا خان كرمانى ، با قلم به ميدان مبارزه مىآمدند و رضا خان با مأمور و سرباز .
آخوندف ( آخوند زاده ) مىنويسد : « هر جا مىرود تعزيه برپاست ، مگر مصيبت و درد خود آدم كم است كه با نقل گزارش هزارساله ، اوقات خود را دائما تلخ كند و به جهت
هامش
( 1 ) - كامل الزيارات ، ص 168 .
( 2 ) - كيهان فرهنگى ، سال 10 شمارهء 3 ، ص 31 .
( 3 ) - ر . ك : « تاريخ تكايا و عزادارى قم » ، ص 222 .